’Wij willen in contact treden met alle lagen van de bevolking en met alle disciplines die op een of andere manier betrokken zijn bij de Wmo’, zegt Sjaak van der Pluijm, voorzitter van de Wmo-raad. ‘Contact houden met de doelgroep en zaken in kaart brengen die goed of minder lopen; dat is belangrijk voor alle betrokkenen. De taak van de Wmo-raad is vervolgens om zowel gevraagd als ongevraagd advies uit te brengen richting de gemeente. En hoe kan dit beter dan bekend te zijn met zaken uit de praktijk. Samen creatief denken en praten over oplossingen en invullingen met een positieve insteek. Informeel en laagdrempelig bijeen komen en in gesprek gaan met elkaar.’

Inzicht in wat er speelt

Voormalig wethouder Naushad Boedhoe trad op als voorzitter. ‘Het doel van de avond’, zo zei hij, ‘is inzicht krijgen in wat er speelt bij inwoners met beperkingen, die gebruikmaken of gebruik gaan maken van Wmo-ondersteuning. Daar met elkaar over in gesprek gaan en creatieve oplossingen bedenken om deelname in de samenleving voor hen mogelijk te maken.’

Wmo-café

Ruim zeventig belangstellenden woonden de avond bij. Aan de hand van een aantal stellingen discussieerden de aanwezigen over het thema van de avond. Ook konden zij vragen voorleggen aan een panel, bestaand uit vertegenwoordigers van de gemeente, aanbieders en Zorgbelang Zuid-Holland. De Wmo-raad wil het Wmo-café tweemaal per jaar gaan organiseren.

In de uitzending vertellen enkele mensen over hun ervaringen. De kosten voor een tandartsverzekering zijn gestegen, de tarieven van de tandarts soms ook en de vergoeding van de verzekeraar is lager geworden. De overheid wil dat mensen op zoek gaan naar een goedkopere tandarts. Maar mensen vinden een vertrouwensrelatie met de tandarts belangrijk. En wie kiespijn heeft, gaat niet eerst uitgebreid shoppen op het internet. Ook wie wel op zoek gaat naar de goedkoopste oplossing kan voor een verrassing komen te staan. Een man die elders twee kronen liet plaatsen, omdat dat veel goedkoper was, werd door zijn tandarts uit de praktijk gezet.

Experiment werkt niet

‘De praktijk blijkt heel anders dan de Haagse werkelijkheid’, zegt Attje Kuiken, Tweede Kamerlid voor de PvdA. ‘Ik hoor van mensen dat ze niet meer naar de tandarts gaan. Ze gaan alleen als het niet anders kan. Of ze laten een kies trekken, omdat dat een stuk goedkoper is dan een kroon. De tandarts is straks alleen nog voor mensen die het kunnen betalen.’ Zij zegt dat ze wéér aan de bel gaat trekken bij demissionair minister Schippers van Volksgezondheid. ‘Uit de klachten blijkt dat het experiment met de vrije tarieven niet werkt. Ik vind dat we moeten stoppen met dit experiment.’

Cliëntenrechten dienen te worden uitgebreid naar alle relaties met zorgaanbieders. De Wgbo (Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst) is niet van toepassing op de care en is onduidelijk als het gaat om zorg waaraan geen behandelingsovereenkomst ten grondslag ligt. In de Wcz krijgt de IGZ, de Inspectie voor de Gezondheidszorg, meer bevoegdheden voor handhaving.

Versterking medezeggenschap

De Wcz versterkt de positie van cliëntenraden. Zij krijgen meer rechten en betere mogelijkheden om de financiering van medezeggenschap te regelen. Dit sluit aan bij de wens van de Kamer: een krachtige vertegenwoordiging van cliënten in zorginstellingen.

Helder en cliëntgericht klachtrecht

De Wcz is een grote sprong vooruit: wordt een klacht niet naar behoren afgehandeld, dan kan de cliënt naar een geschilleninstantie. Wel pleiten de cliëntenorganisaties voor enkele verbeteringen op dit punt. Zij geven de kernpunten aan vanuit cliëntenperspectief. De instantie dient laagdrempelig en onafhankelijk te zijn. De uitspraken zijn bindend en worden gepubliceerd. De aanpak is centraal en de afhandeling kent duidelijke termijnen.

Informatierecht voor cliënten versterkt

De cliënt heeft recht op keuze-informatie en de zorgverlener heeft de plicht om in het dossier aantekening te maken van de gegeven informatie.

De brief is ondertekend door Consumentenbond, CSO, Landelijk Platform GGz, LOC, LSR, NPCF, Platform VG en Zorgbelang Nederland.

Zorgbelang wil graag weten welke ervaringen, meningen en wensen gebruikers van zorg en welzijnsvoorzieningen hebben met e-health. Daarom organiseren we van 15 mei tot 15 juni de actiemaand ‘Meer P-health in de e-health’. De P staat voor Patiënt. We stellen het op prijs als u ook mee zou willen doen aan deze peiling. Meedoen is simpel: klik op de link, dan kunt u meteen aan de vragenlijst beginnen . Het invullen neemt ongeveer 10 minuten in beslag.

Wat is e-health?

E-health is het gebruik van internettechnologie om de gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen of verbeteren. Als u informatie op internet zoekt over een symptoom, ziekte of aandoening is dat ook een vorm van e-health. Daarnaast is er veel mogelijk: aanmelden bij het ziekenhuis via de website, een afspraak bij de huisarts of polikliniek maken via de website, uw dossier inzien via internet, een herhalingsrecept aanvragen via internet. U kunt tegenwoordig ook behandelingen krijgen via internet. Zoals het bijhouden van een dagboek en meetgegevens, het doorgeven van bloedwaarden, chatten met zorgverleners, fysiotherapie op internet. Ook internetcontact met lotgenoten valt onder e-health.

Waarom deze actiemaand?

E-health wordt door verzekeraars en overheid gezien als een soort wondermiddel: goedkoper, en het geeft de patiënt meer regie over het eigen leven, waardoor de zelfredzaamheid gestimuleerd wordt. Wij willen graag van u, de mogelijke gebruiker van e-health, weten of dat klopt. Wat zijn uw ervaringen, wat zijn uw wensen? Zijn er voor- en nadelen waar niemand aan gedacht heeft? Wij vinden het belangrijk dat e-health toepassingen gemaakt worden vanuit het perspectief van de gebruiker: de Patiënt. Zo wordt e-health ook P-health!

Wat doet Zorgbelang met de uitkomsten?

De resultaten laten zien wat u, als gebruiker van zorg, belangrijk vindt. Daarmee kunnen we beter voor uw belangen opkomen. En daardoor wordt ook de digitale zorg beter.

Praat verder op Deeljezorg.nl

Als u naar aanleiding van de onderwerpen in de vragenlijst verder wilt praten over e-health, of benieuwd bent naar ervaringen van andere gebruikers, ga dan naar ons sociale netwerk www.deeljezorg.nl. Daar kunt u uw mening en ervaringen delen, de ervaring van anderen lezen, oproepen plaatsen, of ons suggesties doen voor verder onderzoek of actie. Doe mee in een van de vele groepen over e-health, of geef een reactie op de speciale actiesite. Daar is ook verloop van de actie en de resultaten ervan te volgen.

In de brief stelt zij dat de zorginstelling een adequaat beleid dient te voeren om diefstal in de zorginstelling tegen te gaan. Naast aspecten als preventie en voorlichting benadrukt zij het belang van aangifte doen. De instelling zou getroffen cliënten daartoe moeten stimuleren en ondersteunen. Ook kan de zorginstelling aangifte doen namens de cliënt.

Zwarte lijst

Als de diefstal is gepleegd door een medewerker zou die niet elders weer aan de slag mogen gaan. Ze zal uitzoeken of het mogelijk is een landelijk registratiepunt in te stellen. Bij dat onderzoek komen ook de juridische aspecten van een ‘zwarte lijst’ aan de orde.

Tot nu toe toetste de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) fusies van zorginstellingen alleen op mogelijke effecten voor de mededinging. Met deze zorgspecifieke fusietoets worden instellingen verplicht om niet alleen fusies beter te doordenken maar ook om alle zogenaamde stakeholders erbij te betrekken. Hierdoor wordt een fusie van veel meer kanten beoordeeld en bekeken, waardoor zorginstellingen ook tot de conclusie kunnen komen dat het misschien beter is niet te fuseren.

Continuïteit van cruciale zorg

Aanleiding voor deze wet zijn vele fusies waarbij het discutabel is of de zorg er zoveel beter van is geworden. Benadrukt wordt dat zorgverzekeraars, zorgkantoren en zorgaanbieders primair verantwoordelijk zijn voor het maken van afspraken over het signaleren van risico’s voor de continuïteit van cruciale zorg. Zorgverzekeraars hebben in deze een zorgplicht. De NZa krijgt de bevoegdheid om het maken van dergelijke afspraken af te dwingen mochten deze uitblijven.

Opsplitsingsbevoegdheid

Tevens wordt met deze wet als ultimum remedium een opsplitsingsbevoegdheid voor de minister gecreëerd. Deze bevoegdheid kan alleen in zeer uitzonderlijke gevallen worden toegepast. In overleg met de vaste Kamercommissie van VWS is afgesproken wetsvoorstellen en notities die zich in een vergevorderd stadium van voorbereiding bevinden ook in deze demissionaire periode in te dienen. Het al dan niet behandelen van het wetsvoorstel is aan de Tweede Kamer.

Dat zijn althans de denkrichtingen voor een aangepast GGz-beleid uit de strategische verkenning 'Optimalisatie van de basis-GGz'. De geestelijke gezondheidszorg (GGz) laat, net als de gehele zorgsector, al jaren een toename zien in de zorgvraag en de zorgkosten. Het Trimbos-instituut ging in samenwerking met het NIVEL op verzoek van het ministerie van VWS na welke mogelijkheden er zijn om de GGz in de eerste lijn kosteneffectiever in te richten. In de strategische verkenning zijn verschillende scenario’s voor de inrichting van de basis GGz doorgerekend in termen van kosten en baten. Met een gezondheidseconomisch rekenmodel zijn telkens twee scenario's vergeleken: de huidige zorg versus een alternatief scenario met bijvoorbeeld meer e-health. De uitkomsten van het rekenmodel zijn afhankelijk van de gemaakte aannamen; daarom blijven de modeluitkomsten enigszins speculatief.

Beleid rendeert, maar kan beter

De berekeningen laten zien dat de huidige eerstelijns-GGz (peiljaar 2009) rendeert: elke geïnvesteerde euro levert gemiddeld € 2,59 op aan gezondheidswinst. Wanneer we ook de effecten beschouwen van een goede GGz op de arbeidsproductiviteit van de beroepsbevolking, dan is de return-on-investment zelfs € 4,24. Toch is er ruimte voor verbetering. Bijvoorbeeld door meer inzet op kortdurende behandelvormen. Of door minder pillen voor te schrijven bij depressieve klachten en het vaker volgen van de behandelrichtlijn. Ook een ruimer aanbod en gebruik van e-health om zelfmanagement te bevorderen, het investeren in een hogere therapietrouw en inzet van eenpraktijkondersteuner huisartsenzorg GGz (POH –GGz) door de huisarts bij beginnende of milde psychische klachten biedt kansen. Wanneer verschillende maatregelen gecombineerd worden, is bovendien een nog grotere doelmatigheidswinst te boeken.

Debat voeden

Doel van de strategische verkenning is het debat over de inrichting van een meer doelmatige basis GGz te voeden. Behalve gezondheidseconomische afwegingen dienen volgens de onderzoekers zeker ook medisch-ethische afwegingen een rol te spelen in het debat over de toekomst van de GGz. Daarbij kan gedacht worden aan de kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg en welke zorg het beste past bij een patiënt.

Het aanbod aan diagnostiek is sterk versnipperd. Eerste en tweede lijn hebben elk hun eigen regelgeving en bekostigingsmethodieken. Veel ziekenhuizen bieden ook diagnostiek aan voor de eerste lijn, met name op verzoek van huisartsen. Voor ziekenhuizen en medisch specialisten is dit een bron van extra inkomsten. Zorgverzekeraars letten niet of nauwelijks op deze kosten, omdat ze daarvoor slechts een beperkt risico dragen. Daarnaast is er een twintigtal eerstelijns laboratoria die labonderzoek en functieonderzoek leveren, en zijn er verschillende centra voor beeldvormende diagnostiek. Deze kosten komen voor rekening van de zorgverzekeraars.

EDC veel goedkoper dan ziekenhuis

Jaarlijks gaat er in totaal circa 700 miljoen euro naar eerstelijns diagnostiek. De helft van de patiënten  gaat naar het ziekenhuis; de andere helft gaat naar een eerstelijns diagnostisch centrum (EDC). Uit de cijfers blijkt dat de diagnostische centra veel kosteneffectiever opereren. Voor 200 miljoen euro diagnosticeren de centra evenveel patiënten als de ziekenhuizen, die hiervoor een bedrag ontvangen van 500 miljoen euro. Daarbij gaat diagnostiek in ziekenhuizen gepaard met ongewenste neveneffecten: zeven van de tien patiënten krijgen een vervolgbehandeling. Vaak worden vaak meerdere DBC’s (diagnose-behandel combinaties) geopend, wat leidt tot dubbele betalingen voor de diagnostiek.

Concentratie, loskoppelen van interventie en meer informatie

De Nederlandse laboratoriumcapaciteit is sterk versnipperd. Concentratie zorgt voor kostenreductie zonder verlies aan kwaliteit of service. Het aantal aanvragen kan sterk worden beperkt door versterking van de poortwachtersfunctie. Het huidige systeem heeft daarvoor te weinig prikkels en mogelijkheden. Er is een grote variatie in verwijsgedrag tussen de verschillende regio’s. En de productfinanciering voor medisch specialistische zorg stimuleert het produceren van DBC’s. Door adequate diagnostiek te stimuleren en los te koppelen van de prikkel tot interventie wordt de praktijkvariatie aangepakt. Het rapport pleit voor een medisch specialistische consultatiefunctie. Verwijzing naar een medisch specialist dient alleen te volgen indien dat noodzakelijk is. Ook is het belangrijk patiënten goed te informeren. Uit de literatuur blijkt dat beter geïnformeerde patiënten minder interventies vragen. En dus niet, zoals vaak wordt gedacht, vinden dat ‘meer altijd beter is’.

Bekostiging en opbrengsten

KPMG Plexus geeft twee modellen voor bekostiging: vrije prijsvorming voor alle eerstelijnsdiagnostiek en inkoop door zorgverzekeraar of vrije prijsvorming en een diagnostisch budget voor eerstelijnsaanbieders die zelf diagnostiek inkopen. Beide modellen geven de juiste stimulans voor zorgverzekeraar of aanbieder om optimaal doelmatig diagnostiek in te kopen of in te zetten. In het rapport worden de opbrengsten van de genoemde maatregelen geschat op een bedrag van tussen de 690 en 1.140 Miljoen Euro, afhankelijk van meer of minder conservatieve aannames.

Onrust over kabinetsmaatregelen

Mensen met een beperking weten onvoldoende wat er voor hen verandert en dit zorgt voor onrust. MEE constateert dat de financiële positie van mensen met een beperking is verslechterd door onder andere verhogingen van de eigen bijdragen in de Wmo en het eigen risico van de zorgverzekeringswet. Nieuwe maatregelen zullen de inkomenspositie van mensen met een beperking verder verslechteren. Goede informatievoorziening is noodzakelijk. Vervolgens is signalering van problematiek nodig, zodat daar waar nodig passende oplossingen kunnen worden gerealiseerd. Dit alles vereist goede samenwerking en afstemming tussen betrokken instanties en organisaties

Problemen door digitalisering

Dienstverlening van organisaties verloopt steeds vaker via internet. Niet alle mensen met een beperking kunnen hiermee omgaan. Ook zijn veel websites niet toegankelijk voor mensen met een beperking. Daarom moet het voor sommige mensen altijd mogelijk blijven om telefonisch of op locatie een organisatie te bereiken.

Pgb

MEE-consulenten melden veel signalen over het pgb. Een belangrijk signaal is dat veel mensen een pgb kiezen, omdat er niet voldoende zorg in natura beschikbaar is. Nu veel mensen door de pgb-maatregel hun recht op een pgb verliezen, is er beter passende zorg in natura nodig. Per Saldo en MEE Nederland hebben op verzoek van de staatssecretaris van VWS een Helpdesk opgericht, waar mensen met vragen, klachten en signalen rondom de pgb-maatregelen terecht kunnen. Ook kunnen lacunes in passende zorg in natura worden gemeld.

Tekort in aanbod

Op tal van terreinen signaleert MEE een tekort in aanbod: nazorg na Jeugdzorg, ondersteuning aan ouders met een licht verstandelijke beperking, aangepaste gezinswoningen voor mensen met een lichamelijke beperking en een gezin, buitenschoolse opvang voor kinderen met een beperking, wonen met ondersteuning voor 18+ met autisme en normale intelligentie en mensen met dubbeldiagnostiek.

Door het groeiende aanbod van zorgboerderijen is het voor zorgvragers vaak moeilijk om een goede keuze te maken. De ene zorgboerderij is gericht op een specifieke doelgroep, de andere heeft juist specifieke werkzaamheden. De digitale Kieswijzer 'Ik wil loeigoeie zorg' ondersteunt zorgvragers bij het vinden van een passende zorgboerderij. Ruim zestig zorgboeren, zorgvragers en andere belangstellenden woonden de lancering van de Kieswijzer bij in Fochteloo. Het in de lucht brengen van de website ikwilloeigoeiezorg.nl werd symbolisch gevierd door het oplaten van gekleurde ballonnen. Alle zorgboerderijen uit de provincies Drenthe, Groningen en Friesland zijn opgenomen in de Kieswijzer. Voor hen is de Kieswijzer de kans om de kwaliteit en eigenheid van de zorgboerderij te presenteren.

Convenant

De drie Zorgbelangorganisaties en Vereniging BEZINN (Boer En Zorg in Noord Nederland) vinden het belangrijk dat op alle zorgboerderijen in de noordelijke provincies kwaliteitszorg wordt geboden. Jan van Loenen, bestuurder-directeur van Zorgbelang Drenthe: "95% van de zorgboerderijen bieden op een geweldige manier passende zorg, maar helaas zijn er ook ondernemers die starten met andere motieven dan het bieden van goede zorg. Die 5% op het totale aanbod van zorgboerderijen moeten we aanpakken". Daarom hebben de vier partijen tijdens de lancering een convenant ondertekend, waarmee ze zich verantwoordelijke maken voor het realiseren van 'loeigoeie zorg' op zorgboerderijen. Transparantie in aanbod, veiligheid, taken, verantwoordelijkheden en cliënttevredenheid is het speerpunt in het convenant.

Meer informatie

De Kieswijzer 'Ik wil loeigoeie zorg' is een gezamenlijk initiatief van de Zorgbelangorganisaties uit Drenthe, Friesland en Groningen, Projecten LTO Noord en de drie noordelijke samenwerkingsverbanden van zorgboeren. Een volgende stap is om de Kieswijzer landelijk uit te rollen. De volgende partijen hebben de digitale Kieswijzer financieel mogelijk gemaakt: Taskforce Multifunctionele Landbouw, Provincies Groningen en Fryslân, Fonds Ontwikkeling Duurzame Land- en Tuinbouw van LTO Noord en Zorgverzekeraars Menzis, ZilverenKruis Achmea en De Friesland.

De gezamenlijke partijen hebben in 2011 geconstateerd dat er behoefte was aan een vernieuwing. Als belangrijkste verbeterpunten noemde men: het inperken van het aantal indicatoren en vermindering van administratieve last, aansluiting bij de visie Zorg in verbinding, betere afstemming met de werkvloer en verbreden van mogelijkheden van gebruik van de data.

Kwaliteitsdocument 2012

Uitgangspunten zijn geweest: alleen vragen wat noodzakelijk is, gebruik van gevalideerde en al beschikbare instrumenten, geen nieuwe vragen, het belang dat cliënten aan de vraag hechten en betrouwbaarheid. Het resultaat is dat de CQ-vragenlijsten in 2012 tot 50 % korter zijn dan in voorgaande jaren. Ook het aantal zorginhoudelijke indicatoren is minder dan voorheen.

Groeimodel

Het document  is een groeimodel vanuit de inhoudelijke expertise die aanwezig is op de werkvloer. In het kwaliteitsdocument staat welke gegevens zorginstellingen verplicht over het voorgaande jaar aan moeten leveren. De IGZ gebruikt de uitkomsten om te kijken of de zorg veilig en verantwoord is. Zorgsectoren zijn vanaf volgend jaar zelf verantwoordelijk voor het ontwikkelen van indicatoren, het opzetten van een data-infrastructuur om de gegevens te verzamelen en het bewerken van de gegevens tot vergelijkbare kwaliteitsgegevens.

Afbouwen ondersteuning Zichtbare Zorg

Voorheen moesten instellingen de gegevens uit het kwaliteitsdocument aanleveren bij Zichtbare Zorg. Dit kan nog tot deze zomer. De rol van Zichtbare Zorg wordt in 2012 geleidelijk afgebouwd. Binnenkort wordt duidelijk waar instellingen de gegevens na de zomer moeten aanleveren.

Het programma Effectief werken in de jeugdsector heeft als missie: het vergroten, bundelen en uitdragen van kennis over het bevorderen van de psychosociale ontwikkeling van kinderen en jeugdigen die bruikbaar is voor de (huidige) sectoren jeugdgezondheidszorg, lokaal preventief jeugdbeleid en/of cliënten op het snijvlak van geïndiceerde jeugdzorg/jeugd-ggz/jeugd-lvb. De kennis die het programma oplevert ondersteunt de kwaliteit van zorg in het huidige en nieuwe stelsel voor de zorg voor jeugd.

Programmalijnen

Het programma kent vier programmalijnen: Kind en gezin, Beroepsbeoefenaren, Hulpmiddelen en Organisaties. Daarnaast is budget gereserveerd voor het bundelen en uitdragen van de kennis die binnen dit programma gegenereerd wordt en voor kennisontwikkeling rond actuele (beleids)vragen die binnen elke programmalijn kunnen spelen. Tevens wordt het traject ‘Ondersteuning en evaluatie multidisciplinaire aanpak kindermishandeling’ (Actieplan aanpak kindermishandeling 2012-2016) deels vanuit dit programma gefinancierd.

Planning

De looptijd van het programma is zeven jaar (2013-2019) en het totaalbudget is € 21 miljoen. Het tweede kwartaal van 2012 start het onderdeel ‘Ondersteuning en evaluatie multidisciplinaire aanpak kindermishandeling’. Zomer 2012 wordt de programmacommissie ingesteld en de verdere planning bekend gemaakt.

Goedkeuring

Begin april informeerde de Staatssecretaris de Tweede Kamer over haar visie op het kwaliteitsbeleid voor de brede zorg voor jeugd. Doelstellingen van de overheid zijn: de eigen regie van jeugdigen en hun ouders versterken, zo nodig laagdrempelige ondersteuning bieden en bij ernstige problemen tijdig noodzakelijke en passende zorg bieden. In de brief kondigde zij het ZonMw-programma Effectief werken in de jeugdsector aan. De kennis die het programma oplevert is ondersteunend voor de kwaliteit van zorg in het huidige en nieuwe stelsel voor de zorg voor jeugd. De programmatekst is geschreven als een kader waarbinnen jaarlijks in overleg met VWS een specifiekere invulling gegeven wordt naar gelang de veranderende werkelijkheid.

Ziekenhuizen zijn wettelijk verplicht een overlijden te melden bij het vermoeden van een medische fout. De researchredactie van RTL-nieuws vroeg de cijfers op bij de IGZ. Het aantal meldingen is een fractie van het verwachte aantal. Volgens Jan Klein , hoogleraar patiëntveiligheid aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, zou het aantal meldingen zelfs boven de 1960 moeten liggen, omdat ziekenhuizen niet alleen fouten moeten melden, maar ook een vermoeden daarvan.

Cultuur

Sinds 2010 kan de inspectie een boete opleggen, maar dat is tot op heden nog niet gedaan. Volgens een woordvoerder van de IGZ heerst er in ziekenhuizen nog een cultuur waarbij fouten niet altijd worden gemeld. ‘Zowel het veld, als de minister en de IGZ zetten daarom sterk in op cultuurverandering. Het werkt namelijk het beste als mensen het zelf inzien en willen.’ Klein zegt dat zorgverleners fouten soms onder de pet houden, omdat ze bang zijn voor het Openbaar Ministerie of de tuchtrechter. Ook zou meespelen dat ziekenhuizen te weinig onderzoek doen bij overlijdensgevallen en daardoor fouten over het hoofd zien.

Risiscogroepen

In de helft van de gemelde gevallen ging het om ouderen boven de 65 jaar, in 10% van de gevallen ging het om een baby. Hoogleraar verloskunde Jan van Lith: ‘Er valt nog veel te verbeteren op het gebied van communicatie tussen artsen en verloskundige en het inschatten van levensbedreigende situaties.’

Nader onderzoek

De VVD eist opheldering van de minister van Volksgezondheid. VVD-Kamerlid Mulder wil dat ziekenhuizen voortaan alle sterfgevallen onderzoeken. Als dan blijkt dat er een fout is gemaakt, moet dat worden gemeld bij de inspectie voor nader onderzoek, zegt Mulder.

Dat uitstel heeft een negatief effect op andere terreinen ‘Als een instelling niet weet waar zij in de toekomst op gaat focussen, wordt het lastig om de organisatiestructuur, het talentmanagement of investeringen goed te stroomlijnen. We zien die strategische besluiteloosheid dan ook terug in de resultaten van die kerngebieden.’ Aldus Chris van den Haak, onderzoeker bij de BDO Branchegroep Zorg. Ruim de helft van de instellingen heeft onvoldoende inzicht in kosten en opbrengsten.

Faillissementen

Voor de zorginstellingen waarbij sprake is van zowel een onduidelijke strategie als een zwak financieel weerstandsvermogen, zien de onderzoekers van BDO het somber in. Rob Karlas, eveneens onderzoeker bij de BDO Branchegroep Zorg: ‘De zorgsector staat voor een grote opgave. Op het gebied van bedrijfsmatig werken, is een forse inhaalslag nodig, net als bij flexibilisering om tot substantieel lagere organisatiekosten te komen. De omvang van de organisatie zal bovendien bepalend kunnen zijn voor het succes. Onze inschatting is dat niet iedereen deze opgave met succes zal volbrengen. We verwachten dan ook een toename van het aantal faillissementen in de zorg.’

Advies

Marktwerking stelt eisen, maar biedt ook kansen. Om deze kansen te benutten zijn een duidelijke strategie en beleid en meer bedrijfsmatig werken vereist. Daarnaast adviseert BDO om in te zetten op kwaliteit en innovatie, op organisatiestructuur en good governance en op investeringsstrategie. Van den Haak: ‘Het is wel van cruciaal belang dat genoeg mensen binnen de instellingen openstaan voor verandering. Zonder die open houding zullen initiatieven, hoe goed ze conceptueel ook zijn, op onvruchtbare bodem stuiten. Op dit punt scoren zorginstellingen, met name ziekenhuizen, nog te laag.’

Sinds de fatale brand in het cellencomplex op Schiphol-Oost in 2005 heeft de overheid veel aandacht besteed aan de brandveiligheid in instellingen waar mensen verblijven die kwetsbaar of verminderd zelfredzaam zijn. De instelling voldeed aan de vereisten in de wet- en regelgeving en voerde een actief brandveiligheidsbeleid.  Maar de instelling heeft het effect onderschat van de beperkte mate van zelfredzaamheid van haar patiënten op een evacuatie. Bedrijfshulpverleners werden tijdens de brand geconfronteerd met patiënten die niet wilden meewerken aan hun evacuatie. Ook had men te hoge verwachtingen van de bedrijfshulpverleners bij de beheersing van de brand. Het gebruik van brandvertragende matrassen en zelfsluitende deuren is niet wettelijk verplicht, maar zou de gevolgen van de brand hebben kunnen beperken.

Zorgwekkend

De Onderzoeksraad vindt het zorgwekkend dat de rijksinspecties in december 2011 concludeerden dat de brandveiligheid wettelijk gezien bij het merendeel van de zorginstellingen niet op orde is. Brandveiligheid in zorginstellingen vormt nog altijd een structureel veiligheidsprobleem. De Onderzoeksraad vindt het ook verontrustend dat in de gesprekken die de Raad met instellingen voert, bestuurders vaak zonder onderbouwing verwijzen naar de belangenafweging tussen het investeren in veiligheid en het investeren in de kwaliteit van zorg en leefbaarheid. Goede zorg is in de ogen van de Onderzoeksraad ook veilige zorg.

Aanbevelingen

Om een fatale afloop van een brand te voorkomen, moeten zorginstellingen de brandveiligheidsmaatregelen beter afstemmen op de mate van zelfredzaamheid van hun patiënten. De risico’s die verbonden zijn aan de mate van zelfredzaamheid van patiënten/bewoners, moeten worden vertaald naar concrete maatregelen. Ook dient er samenhang te zijn tussen de verschillende maatregelen. Vaak kijken verschillende afdelingen naar onderdelen van brandveiligheid, zoals de brandveiligheid van het gebouw, de training en opleiding van het personeel, technische installaties zoals brandmeldsystemen en bijvoorbeeld het gebruik van brandwerende materialen.

Zorggerelateerde infecties, zoals ziekenhuisinfecties, vormen een gevaar voor de volksgezondheid. Een deel van de ziekenhuisinfecties is te voorkomen door het strikt naleven van hygiënevoorschriften. Dat gebeurt te weinig, is een conclusie in het proefschrift van Vicki Erasmus, onderzoekster op de afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg van het Erasmus MC. Erasmus onderzocht onder andere hoe de bestaande handhygiënerichtlijnen worden nageleefd en welke individuele en omgevingsfactoren daar een rol bij spelen. Daarnaast heeft Erasmus onderzocht hoe de naleving van de richtlijnen kan worden bevorderd. Uit een representatieve steekproef in 24 Nederlandse ziekenhuizen blijkt dat de handhygiënerichtlijnen voor 20% worden nageleefd. Erasmus: ‘Dat houdt in dat op elke vijf voorgeschreven handenwasmomenten er slechts één keer echt wordt gewassen.’

Oorzaken

Artsen en verpleegkundigen verschillen daarin niet. Het is vooral gewoontegedrag, maar ook het gedrag van collega’s speelt een grote rol voor verpleegkundigen. Voor artsen is het van belang dat zij voldoende kennis van de richtlijnen hebben. Daarnaast is het vaak lastig om richtlijnen na te leven, bijvoorbeeld door onhandig ingerichte kamers.

Adviezen

Erasmus: ‘Naast educatie en feedback geven, is het belangrijk om aandacht te schenken aan het sociale proces, bijvoorbeeld met rolmodellen. Goede gewoontes kunnen worden bevorderd door de omgeving zo optimaal mogelijk in te richten, bijvoorbeeld door handalcohol dispensers altijd gemakkelijk voorhanden te laten zijn.’

Door op www.welkezorghebiknodig.nl de vragenlijst in te vullen, komt de zorgvraag beter in beeld bij de aanvrager. Zeker voor jongeren die gewend zijn te denken in mogelijkheden in plaats van in wat ze niet (meer) kunnen, is de vragenlijst een goed hulpmiddel. Na de vragen te hebben beantwoordt, krijgt de invuller een rapport dat inzichtelijk maakt waarbij allemaal precies hulp/zorg nodig is. Kortom, een website met alles wat mensen nodig hebben voor een goede voorbereiding van de zorgaanvraag. De website is ook goed te gebruiken voor ouders die de zorg voor hun kind aanvragen. Het project is gefinancierd door de Nederlandse Stichting voor het Gehandicapte Kind.

Lancering op Supportbeurs

Per Saldo lanceert de website tijdens de Supportbeurs in Utrecht op zaterdag 12 mei. De Supportbeurs is een evenement voor iedereen met een fysieke beperking, hun omgeving en mensen die beroepshalve te maken hebben met beperkingen die fysieke handicaps kunnen opleggen. Hier vindt de bezoeker de nieuwste trends en innovaties. Support 2012 vindt plaats van woensdag 9 tot en met zaterdag 12 mei 2012 in de Jaarbeurs in Utrecht.

Iedereen is welkom

Kees-Jan van der Klooster, paralympisch skiër, presenteert de nieuwe website welkezorghebiknodig.nl. Hij laat zien dat je met een beperking soms extra hard moet knokken, maar toch je doel kunt bereiken. Vaak is het (met wat hulp) wel mogelijk om jouw dromen waar te maken! Dus: ben je tussen de 12 en 30 jaar oud en heb je binnenkort (meer) zorg nodig, kom dan om 11.30 naar de workshopruimte in hal 8!

Om cliënten meer duidelijkheid te bieden over de afspraken die zij kunnen maken met de zorgaanbieder, wordt de wettekst aangepast. ‘Dagelijkse hygiënische verzorging’ wordt vervangen door ‘de mogelijkheid om dagelijks te douchen, tijdige hulp bij toiletgang en het tijdig verwisselen van incontinentiemateriaal’. Als de cliënt dat wil, moet hij dagelijks kunnen douchen. Maar hij kan ook hulp krijgen bij het op een andere manier wassen. De wens van de cliënt staat centraal. Als de cliënt naar het toilet moet, moet hij niet op een toiletronde hoeven te wachten. En incontinentie-materiaal dient ‘tijdig’ verwisseld te worden: tijdig voor de individuele cliënt in zijn specifieke situatie.

Naar buiten gaan

De tekst ‘de mogelijkheid om regelmatig in de buitenlucht te verkeren’ wordt vervangen door ‘de mogelijkheid om dagelijks in de buitenlucht te verkeren’. Het is niet de bedoeling dat een cliënt slechts één keer per maand of één keer per week buiten kan zijn, als hij dat vaker wil. Wie veilig alleen naar buiten kan gaan, kan dat doen zo vaak als hij wil. Wie hulp nodig heeft, moet ondersteund worden door de zorgaanbieder. De zorgaanbieder overlegt met de oudere wie hem daarbij begeleidt. De begeleider kan een zorgverlener, mantelzorger of vrijwilliger zijn.

Verklaring omtrent het gedrag

Om cliënten nog beter te beschermen, zullen zorgaanbieders niet alleen een verklaring omtrent het gedrag moeten hebben voor nieuwe medewerkers, maar ook voor huidige medewerkers.

Minder regels en meer tijd voor de cliënt, dat is wat staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten (VWS) voor ogen heeft. Het experiment bestaat uit 28 instellingen die regelarm gaan werken. Bij het ministerie van VWS zijn in het kader van het dit experiment veel klachten binnengekomen over zogeheten minutenregistratie. Inmiddels is een meldpunt minutenregistratie ingesteld. Van Zanten wil weten wie nog minutenregistratie voorschrijft en waarom dat gebeurt.

Achtergrond project

Mensen die in de zorg werken, willen in de eerste plaats zorg verlenen, geen formulieren invullen. Toch gaat te veel van hun tijd op aan administratieve handelingen en blijft er te weinig tijd over voor de cliënt. Gemiddeld besteden zorgprofessionals 60% van hun werkdag aan directe zorgtaken en 40% aan administratieve taken. Maar de verschillen tussen de zorginstellingen zijn groot. Sommige instellingen zijn erin geslaagd de administratieve lastendruk terug te dringen tot 20%. Minder tijd voor administratie betekent meer tijd voor de cliënt. In andere instellingen is dus nog veel ruimte voor verbetering. Uit de experimenten moet niet alleen duidelijk worden van welke regels zorgaanbieders last hebben maar ook waar cliënten tegenaan lopen.

Welke regels zijn lastig voor cliënten?

Ook cliënten kunnen last hebben van regels in de zorg. En dat zijn misschien wel andere regels dan waar de zorgverleners last van hebben. De CG-raad, CSO, Mezzo, NPCF, en Platform VG willen graag horen welke regels lastig zijn voor cliënten. In juni wordt een bijeenkomst gehouden waar cliëntenorganisaties en vertegenwoordigers van cliënten in gesprek gaan met VWS. Op basis van de meldingen wordt een top 10 van regels opgesteld die de gezamenlijke cliëntenorganisaties aan VWS zullen aanbieden en voordragen om af te schaffen of aan te passen. De staatssecretaris heeft toegezegd schrijnende overlast van regels aan te pakken.

Oproep

Heeft u last van overbodige regels in de AWBZ? Bijvoorbeeld bij het aanvragen van hulp of begeleiding? Wordt u langs vier loketten gestuurd? Moet u wéér een formulier invullen? Moet u extra betalen, maar begrijpt u niet waarvoor? Wie last ondervindt van bepaalde regels in de zorg kan dit tot 1 juni melden bij één van de genoemde organisaties.

Wie problemen heeft met zijn zorgverzekeraar probeert er eerst samen uit te komen. Maar als dat niet lukt of het antwoord laat langer dan vier weken op zich wachten, kan men de zaak voorleggen aan de SKGZ. De SKGZ is onafhankelijk. De Ombudsman Zorgverzekeringen hoort beide partijen en probeert te bemiddelen. Als dat niet lukt wordt de klacht voorgelegd aan de Geschillencommissie Zorgverzekeringen voor een bindende uitspraak.

Stijging aantal zaken

Mr. Houben, voorzitter van het bestuur van de SKGZ, stelt in het jaarverslag dat in de afgelopen vijf jaar de SKGZ een vrij constante toename van het aantal aangemelde zaken heeft gezien. Dat duidt erop dat de verzekerden in toenemende mate de SKGZ weten te vinden, wanneer het niet lukt met de verzekeraar tot de oplossing van een probleem te komen. Ook in 2011 was er sprake van een lichte stijging van het aantal klachten en geschillen. Ten opzichte van 2010 steeg het aantal klachten in 2011 met 6%, het aantal geschillen met 4%.

Ombudsman Zorgverzekeringen

Mevrouw Mr. van Marwijk Kooy, Ombudsman Zorgverzekeringen, staat in het jaarverslag stil bij de veranderingen in de maatschappij en de weerslag hiervan op het werk van de Ombudsman Zorgverzekeringen. Door fusies worden de zorgverzekeraars steeds grotere, op efficiency ingerichte concerns waar de verzekerde de weg soms moeilijk in kan vinden. Anderzijds wordt die verzekerde een steeds mondiger consument, die vaak de gedachte heeft dat alles wat medisch-technisch mogelijk is, ook verzekerde zorg is. En dat is niet het geval. In deze veranderende wereld heeft de Ombudsman Zorg-verzekeringen de rol van onafhankelijk bemiddelaar, en niet die van belangenbehartiger. De Om-budsman behandelt een kleine 2.000 zaken per jaar.

Geschillencommissie Zorgverzekeringen

De voorzitter van de Geschillencommissie Zorgverzekeringen, prof. mr. van Mierlo, blikt terug op vijf jaar geschilbeslechting: het bindend adviseren aan de verzekerde en de zorgverzekeraar wanneer partijen er bij de Ombudsman niet samen uitkomen. Het betreft hier regelmatig juridisch complexere zaken, vaak tegen een medisch-verzekeringsinhoudelijk lastige achtergrond. De Geschillencommissie behandelt ruim 500 zaken per jaar.

Mensen die zich eenzaam voelen, ervaren vaak te weinig goede contacten. Juist het ondernemen van activiteiten buitenshuis biedt mogelijkheden om mensen te ontmoeten en om contacten te leggen. Daarom roept Coalitie Erbij iedereen in Nederland op om de deur uit te gaan en/of om anderen uit te nodigen samen iets te ondernemen. Daarnaast nodigt Coalitie Erbij organisaties, verenigingen, (sport)clubs en bedrijven uit om een actieve en gastvrije houding aan te nemen en de drempels te verlagen voor mensen die eenzaam zijn.

Vrijwilligersbijeenkomsten

Onder het motto ‘Samen tegen Eenzaamheid’ ontwikkelt Coalitie Erbij bijeenkomsten voor vrijwilligers van verschillende organisaties. In deze bijeenkomsten gaan we in op het thema eenzaamheid. Wat is eenzaamheid, hoe herken je eenzaamheid bij een ander? Wat is helpend en wat is juist niet helpend naar de ander toe? Het uitwisselen van ervaringen komt ook zeker aan de orde. De deelnemers gaan naar huis met praktische handvatten.

Langste Eettafel van Nederland

Samen eten verbindt en daarom kan iedereen meedoen aan de Langste Eettafel van Nederland. Dit kan door zelf een eettafel te organiseren of door aan te sluiten bij een eettafel van iemand anders. Online worden alle eettafels met elkaar verbonden en zo ontstaat de Langste Eettafel ooit.

Focus op lokale samenwerking

Lokale organisaties hebben kennis van de lokale context en zijn in staat om eenzaamheid op een effectieve manier aan te pakken. Daarom focust de Week tegen Eenzaamheid zich op lokale samenwerking tussen verschillende partijen. Coalitie Erbij ondersteunt en/of initieert daarom activiteiten in een aantal gemeenten en organiseert diverse lokale conferenties waarbij eenzaamheid op de politieke agenda wordt gezet.

Zelf een activiteit organiseren

In de Week tegen Eenzaamheid wil Coalitie Erbij elke dag een bepaald thema om ‘de deur uit te komen’ onder de aandacht brengen. Denk aan sport, cultuur, natuur, eten, vrijwilligerswerk. Ook vraagt Coalitie Erbij specifiek aandacht voor ouderen op Internationale ouderendag op 1 oktober. Organiseer een activiteit die aansluit bij één of meerdere thema’s.

Coallitie Erbij

Met Coalitie Erbij maken landelijke organisaties in de zorg- en welzijnssector samen een vuist tegen de groeiende eenzaamheid in ons land. De stichting bestaat sinds 2008. Inmiddels hebben 24 organisaties zich aangesloten. Bijna een derde van de volwassen Nederlanders voelt zich matig tot sterk eenzaam. Door vergrijzing, ontkerkelijking en verdergaande individualisering neemt hun aantal toe. Coalitie Erbij wil met allerlei initiatieven eenzamen informeren en ook ondersteuning bieden aan de duizenden vrijwilligers en professionals die nu al eenzaamheid bestrijden. Daarnaast wil de coalitie de maatschappelijke factoren die eenzaamheid versterken terugdringen. Ook roept de coalitie beleidsmakers, het bedrijfsleven en ook burgers op om meer oog te hebben voor de risico’s van eenzaamheid en zelf meer in het verweer te komen tegen dit urgente maatschappelijke probleem. Voor meer informatie, teksten, afbeeldingen en draaiboeken kunt u contact opnemen met Coalitie Erbij.

In lezingen en workshops wordt aandacht besteed aan de ervaringen met een achttal methodieken voor kinderparticipatie. Het luisteren naar kinderen en daar ook daadwerkelijk iets mee doen vereist een culturele omslag in het denken over kinderen. Ook is kennis nodig van geschikte methoden voor het faciliteren van kinderparticipatie. In een pilotstudy hebben regionale Zorgbelangorganisaties verschillende methoden uitgeprobeerd om de ervaren kwaliteit van zorg op de kinderafdeling van tien ziekenhuizen in kaart te brengen. Dit onderzoek komt in boekvorm uit en is na 14 juni 2012 te bestellen op de site van Kind en Ziekenhuis. Congresgangers ontvangen het handboek samen met de DVD. ‘Zorgbelangorganisaties hebben al veel ervaring opgedaan met patiëntenparticipatie onder volwassenen. Met dit handboek willen wij ook participatie onder kinderen in ziekenhuizen stimuleren’, aldus Astrid  Nolet van Zorgbelang Nederland.

Echt luisteren naar kinderen

Uit het onderzoek blijkt dat kinderen met hun eigen kijk en ervaring heel veel kunnen toevoegen aan verbetering in de zorg. De stichting Kind en Ziekenhuis wil dan ook zwaar inzetten op structurele kinderparticipatie, gevraagd en ongevraagd, en daarmee ziekenhuizen stimuleren om deze bijdrage mee te nemen in de reguliere kwaliteitsverbeteringprojecten. ‘De vraag is niet of kinderen competent genoeg zijn om te participeren in de zorg, daarvan zijn voorbeelden genoeg, maar of volwassenen in staat zijn om echt naar kinderen te luisteren’, zegt dr. Christine Dedding van de VU. Dat wordt van harte onderstreept door Hester Rippen, directeur van Stichting Kind en Ziekenhuis: ‘Dat is de uitdaging die luid en duidelijk uit het onderzoek naar voren komt en wij denken dat we met dit congres veel mensen die met kinderen in ziekenhuizen te maken hebben een zetje in de goede richting kunnen geven. Door bijvoorbeeld inzichten in de belevingswereld van het kind te verschaffen, onderzoeksgegevens te delen en samenwerking te stimuleren.’

Kinderombudsman

Kinderombudsman Marc Dullaert krijgt tijdens het congres eerste handboek overhandigd. Marc is sinds april van dit jaar de eerste Kinderombudsman. De Kinderombudsman controleert of de kinderrechten in Nederland worden nageleefd door overheid en organisaties in het onderwijs, de kinderopvang, de jeugdzorg en de gezondheidszorg. De Kinderombudsman adviseert het parlement en organisaties en maakt mensen bewust van de kinderrechten.

‘De uitkomst van de enquête dat de helft van de patiënten wil stoppen met een tweedelijns behandeling en 46% van de patiënten een advies voor opname niet opvolgt, heeft flinke gevolgen’, stelt Marjan ter Avest, directeur van het LPGGz. 'Denk aan toename van gedwongen opnames en crisissituaties, meer mensen met psychiatrische aandoeningen in gevangenissen en op straat en een toename van het aantal zelfmoorden. Het is wachten op incidenten. Minister Schippers onderschat de problemen,' aldus Marjan ter Avest. 'Het gaat niet om mensen die na een kopje koffie met de buurvrouw hun problemen weer zelf uit kunnen zoeken. De maatregel treft ernstige psychiatrische patiënten die daarmee worden gediscrimineerd. Als mensen met kanker eerst 200 euro zouden moeten betalen voor ze worden behandeld, zou het land te klein zijn.’

Kamervragen

Het Landelijk Platform GGz heeft volop de publiciteit gezocht met de uitslag van de meldactie. De publicaties en reacties in de media hebben tot verschillende kamervragen geleid. De minister is een onderzoek gestart naar de gevolgen van de invoering van eigen bijdrage voor kwetsbare patiëntengroepen. De minister gaf in het Kamerdebat aan dat zij het nog te vroeg vindt om de maatregel nu al bij te stellen. De resultaten van het onderzoek worden in september 2012 verwacht. In februari is het LPGGz met een aantal cliënten en veldpartijen een juridische procedure gestart. De rechter wordt gevraagd een oordeel te vellen over de (on)rechtmatigheid van de invoering van de eigen bijdrage in de ggz. Als gevolg van deze maatregel zullen mensen om financiële redenen noodgedwongen afzien van zorg. Dat lijkt in strijd met het recht op zorg zoals dat in de Zorgverzekeringwet is verankerd.

Afschaffing eigen bijdrage ggz

Het LPGGz blijft aandringen op afschaffing eigen bijdrage ggz. Het gaat om bedragen die veel mensen niet kunnen betalen. Van de respondenten in de enquête blijkt de helft een inkomen van minder dan 1000 euro per maand te hebben. Daarnaast vindt het LPGGz een ggz-specifieke eigen bijdrage discriminerend en stigmatiserend. Psychische ziekteverschijnselen zijn niet minder urgent dan somatische.De maatregel is een fundamentele aantasting van de toegankelijkheid van zorg voor mensen met een psychische aandoening. De bezuinigingen hebben een drempelverhogend effect: mensen zullen afzien van noodzakelijke zorg. Dat zal consequenties hebben voor de kwaliteit van leven voor de cliënt en zijn omgeving.

Schuldgevoel en dankbaarheid zijn kenmerken van de huidige ouderenzorg, blijkt uit onderzoek van Motivaction, dat tijdens het debat gepresenteerd werd. Eén op de drie mantelzorgers voelt zich schuldig dat zij te weinig aandacht aan een hulpbehoevend familielid geven. 47 procent van de zorgprofessionals voelt zich schuldig omdat zij meer op een andere manier willen doen. Daarnaast is 55 procent van de professionals tevreden over de zorg die ze verlenen. Bij de cliënten overheerst dankbaarheid voor de zorg. Maar ook worden problemen voorzien: maar liefst 84 procent van de respondenten voorziet grote problemen als er niets verandert. Hoe willen we dan de zorg veranderen? Het panel, waarin hoogleraar Joris Slaets, socioloog-schrijver Herman Vuijsje, Tweede Kamerlid Sabine Uitslag (CDA) en zorgbestuurder Marco Meerdink zitting hadden, ging hierover in debat met de zaal.

Andere bril

'De zorgprofessionals hebben een andere bril nodig', stelt Joris Slaets. 'Artsen en verpleegkundigen hebben de neiging om overal een gezondheidsprobleem van te maken. Maar als je anders naar zorg kijkt, worden problemen kleiner. Een voorbeeld: Als een oudere na de dood van een geliefde langer dan drie maanden rouwt, geven we hem het predicaat ‘depressief’ en daarvoor schrijven we een receptje.' Vaak zit de oplossing in beter luisteren naar de cliënten: wat willen de cliënten, de ouderen, nu echt? 'De vraag is voor 30 procent geen zorgvraag', meent Meerdink. 'Het gaat dan om welbevinden. Bij die 30 procent gaat het om eenzaamheid. Los je dat op, dan wordt de zorgvraag ook veel lager.'

Welbevinden

Die vragen die gerelateerd zijn aan welbevinden kunnen heel goed buiten de formele zorg worden beantwoord. Vrijwilligers kunnen daarin een grote rol spelen, vooral de actieve 65-plussers. Veel ouderen kunnen en willen nog veel voor een ander doen. Sterker nog, stelde de heer Hagen, wethouder in Alkmaar, als mensen zelf hulp kunnen bieden, hebben ze ook minder schroom om hulp te vragen.

Handen thuis

De oplossing ligt er wellicht in dat de zorgorganisatie en de zorgprofessionals juist minder doen. 'Mijn vergezicht op de zorg is mensen bij elkaar brengen en de handen thuishouden.' Dat bij elkaar brengen van mensen kan bijvoorbeeld via een ‘datingsite’ waarop mensen die iets te bieden hebben, zoals een praatje, boodschappen doen, en mensen die iets nodig hebben elkaar kunnen vinden. Niet meer regelen voor de ouderen, maar juist minder. Ook de overheid kan daarin een handje helpen, vindt Sabine Uitslag. 'De overheid kan een stap terug doen en meer vertrouwen hebben in de zorgprofessionals. Wij zijn er voor om de kaders te scheppen.'

Aftrap

Dit debat is een goede aftrap voor een breed maatschappelijk debat over de toekomst van de ouderenzorg. 'Luisteren naar de cliënten en de differentiatie in zorgaanbod die nodig is, vraagt een enorme inspanning', geeft ActiZ voorzitter Guus van Montfort aan. 'We staan voor een grote uitdaging. Veel suggesties zijn door de zaal gegaan vanavond. Die kunnen wij in de vervolgdebatten verder bespreken.' Het debat was het eerste uit een reeks van vijf. Het volgende debat vindt plaats op donderdagavond 6 juni in de Brabanthallen in Den Bosch. Meer informatie over de debatten is te vinden op www.hetnieuweouderworden.nu.

Van alle zorgverleners hebben huisartsen het vaakst met intimidatie te maken. Van hen geeft 82 procent aan dit te hebben meegemaakt. Ruim een vijfde zegt een patiënt naar een collega te hebben doorgestuurd; een kwart heeft wel eens handelingen verricht of juist nagelaten als gevolg van intimidatie of de angst daarvoor. De huisartsen geven daarbij aan dat ze dat zonder intimidatie niet zouden hebben gedaan. In de meeste gevallen (69 procent) gaat het om verbaal geweld, zoals geschreeuw in de wachtkamer en dreigtelefoontjes. Meestal is de patiënt zelf de boosdoener (bijna 70 procent); in 55 procent van de gevallen is dat familie van de patiënt.

Onderzoek onder patiënten

Om een nog beter inzicht te krijgen over dit thema zijn ook 500 consumenten ondervraagd. Hierdoor ontstaat een breed beeld en meer inzicht in de overeenkomsten c.q. verschillen in ervaring en perceptie tussen de twee groepen. Opvallend is dat perceptie van consumenten over de toename van intimidatie anders is dan die van zorgprofessionals. 80 procent van hen zegt zich geen geval van intimidatie te kunnen herinneren. Het onderzoek wijst uit dat consumenten mondiger zijn geworden. Een ruime meerderheid zoekt voorafgaand aan het bezoek aan een behandelaar informatie over klachten en behandelmethoden. Ruim 80 procent wil meebeslissen over de behandelmethode; ouderen vaker dan jongeren. Bijna vier op de vijf consumenten voelt zich bij een zorgverlener vrij om te zeggen wat hij of zij denkt.

Medaille met twee kanten

'Het is een goede ontwikkeling dat patiënten mondiger worden, maar de medaille heeft twee kanten', zegt Edwin Brugman, directeur kennismanagement en netwerken bij VvAA: 'We zien dat er in het publieke debat vaak op een eenzijdige manier over zorgverleners wordt gesproken. Het lijkt erop dat zorgverleners daardoor over één kam worden geschoren, terwijl het gaat om incidenten. Daardoor wordt niet alleen het publieke debat verscherpt, mogelijk vereenzelvigen patiënten een individuele zorgverlener met incidenten waardoor ze zich anders gaan gedragen.'

Stijgende kosten

Ruim driekwart van zowel de eerstelijns- als tweedelijnszorgverleners verwacht dat de kosten voor de gezondheidszorg zullen stijgen als gevolg van intimidatie, zo blijkt uit het onderzoek. Het verrichten van extra handelingen en het doorverwijzen naar collega’s brengt kosten met zich mee. Bovendien kosten intimiderende patiënten de zorgverleners heel veel tijd die zij niet aan andere patiënten kunnen besteden. 'Zorgprofessionals moeten zich tijdens hun werk veilig kunnen voelen', stelt Brugman. 'We constateren dat patiënten steeds mondiger worden. Ze zoeken informatie op internet en gaan meer en meer op de stoel van de behandelaar zitten. Zorgverleners vertonen ander gedrag als gevolg van (mogelijke) intimidatie. In de VS is het een trend dat hulpverleners extra onderzoeken verrichten alleen om eventuele claims te voorkomen. We moeten er voor waken dat het daar in Nederland niet naartoe gaat.'

Onhandelbaar wordt onbehandelbaar

Zorgprofessionals zien de toekomst op het gebied van intimidatie niet al te rooskleurig in. Voor de komende jaren verwacht twee derde van de ondervraagden een toename van intimidatie. Driekwart denkt dat de kosten van de gezondheidszorg vanwege intimidatie de komende jaren verder stijgen. De helft denkt dat de zorg door intimidatie niet alleen duurder maar ook minder goed toegankelijk wordt. Brugman: 'Eind februari stelde minister Schippers van Volksgezondheid dat patiënten die zo agressief zijn dat het gevaarlijk wordt voor de zorgverlener, niet meer hoeven te worden geholpen. Combineren we deze twee zaken, dan kunnen we uitzien naar een groeiende lijst van lastige patiënten. Onhandelbaar wordt onbehandelbaar.'

Debat artsen met grenzen

Aan het onderzoek, verricht door Quint Result in opdracht van VvAA, deden 990 hulpverleners mee, waarvan 677 eerstelijnszorgverleners en 313 medisch specialisten. Naar aanleiding van het rapport organiseert VvAA op maandag 16 april een debat over intimidatie van zorgprofessionals door patiënten. Het debat ‘Artsen mét grenzen’ vindt plaats in het hoofdkantoor van VvAA in Utrecht en wordt live uitgezonden op BNR Nieuwsradio.

Scholieren, studenten, politici, ondernemers, professionals uit de wereld van zorg, welzijn en sport, buurtbewoners, mensen met een verstandelijke beperking, ouders, horecaondernemers, fondsmedewerkers, journalisten en tal van anderen hebben afgelopen jaren ervaren hoe verrijkend Prokkelen kan zijn. Een van de hoogtepunten is de Nationale Prokkelstage dag. In 2009 heeft het Prokkelnetwerk in Nijmegen de Gouden Prokkel gewonnen met haar project “Prokkelstages”. Dit idee sloeg zo goed aan dat veel bedrijven en organisaties dit voorbeeld hebben gevolgd. Reden om donderdag 7 juni 2012 uit te roepen tot Nationale Prokkelstagedag. Hier bieden we vraag en aanbod de gelegenheid om die dag met elkaar iets te doen.

Meer informatie

Voor mensen die meer informatie willen hebben over Prokkelen en de Nationale Prokkelstagedag zijn er provinciale start- en netwerkwerkbijeenkomsten. Aan de hand van een aantal mooie voorbeelden van afgelopen jaren anderen ontmoeten en een beeld krijgen van de vele mogelijkheden. De bijeenkomsten zijn vaak op bijzondere locaties, zoals een dierentuin, een landgoed of een mooie school. Deelname is gratis en voor elke deelnemer ligt er een praktisch en handig Prokkel DoeBoek klaar: een map vol met Prokkelmenukaarten, voorbeeld draaiboeken, tips en suggesties. Voor een overzicht van alle aangemelde Prokkels ga naar Prokkels 2012. Om een Prokkel aan te melden, klik hier of ga naar Prokkels 2012.

Het Kwaliteitsinstituut ondersteunt verschillende beroepsgroepen in de zorg en andere veldpartijen bij het opstellen van kwaliteitscriteria in de zorg. Op die manier moet er meer eenheid komen op dit gebied. Het Kwaliteitsinstituut zal zijn taken uitvoeren in nauw contact met zorgaanbieders, zorgverzekeraars, maar vooral met de cliënten zelf.

Adviescommissie Kwaliteit

In de brief worden ook de namen van de leden van de Adviescommissie Kwaliteit bekend gemaakt. Prof. Dr. J.L.L. Kimpen, voorzitter van de Raad van Bestuur van het UMC Utrecht zal de commissie voorzitten. De voornaamste taken van de commissie zullen bestaan uit het adviseren over de meerjaren-agenda en de manier waarop kwaliteit inzichtelijk wordt gemaakt. Daarnaast zal zij het gebruik van innovaties en best practices binnen het veld stimuleren. ‘Ik zie veel goede initiatieven op het gebied van kwaliteit van zorg. Helaas wordt vaak hetzelfde wiel op verschillende plekken uitgevonden. Ik geloof dat door bundeling van die initiatieven in korte tijd veel meer meters gemaakt kunnen om de kwaliteit van zorg te verbeteren dan de afgelopen jaren is gebeurd,’ aldus Kimpen.

Kwaliteitsinstituut

De dagelijkse leiding van het Kwaliteitsinstituut komt te liggen bij mw. Prof. Dr. D.M.J. Delnoij, op dit moment nog directeur van het Centrum Klantervaring Zorg en daarnaast bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg op de leerstoel ‘Transparantie in de zorg vanuit patiëntenperspectief’. Zij wordt verantwoordelijk voor de inhoudelijke ontwikkeling en opzet van het instituut en het actief betrekken van de veldpartijen. ‘Ik wil mijn kennis en ervaring graag gebruiken om de kwaliteit van de zorg vanuit het perspectief van de patiënt te verbeteren. Een goede wetenschappelijke onderbouwing van de inbreng van patiënten/cliënten vind ik daarbij van groot belang,’ aldus Delnoij.

Perspectief cliënt staat centraal

Het veld is en blijft, zoals nu, verantwoordelijk voor het maken van afspraken over goede zorg, maar het Kwaliteitsinstituut zal ondersteunen waar dat kan en aansporen wanneer dat nodig is. Het instituut zal er onder andere voor zorgen dat het perspectief van de cliënt centraal staat, dat cliënten, verpleegkundigen en verzorgenden op een gelijkwaardige wijze hun inbreng kunnen leveren en dat zij worden ondersteund bij de wijze waarop verantwoording over de geleverde kwaliteit wordt afgelegd.

Een beter inzicht in de kosten draagt bij aan zinnig en zuinig gebruik van zorg. Zorgverzekeraars kunnen hun klanten meer inzicht geven in de door hen gemaakte zorgkosten. De gegevens die nu worden verstrekt zijn niet altijd begrijpelijk voor patiënten. Bovendien is vaak onduidelijk waar de patiënt met vragen terecht kan. De NPCF en Zorgverzekeraars Nederland gaan via patiëntenpanels onderzoeken welke informatiebehoefte patiënten hebben. Een ander belangrijk onderdeel is een heldere beschrijving van het gedeclareerde DOT-zorgproduct: de zogenaamde lekenvertaling. De NPCF zal deze vertaling testen bij hun patiëntenpanel.

Medisch specialisten

De minister acht het zinvol als zorgverzekeraars in gesprek te gaan met specialisten aan de hand van benchmarkinformatie. Daarmee worden prestaties, doorverwijsgedrag en voorschrijfgedrag onderling vergelijkbaar. Door toenemende transparantie en vergelijkbaarheid van informatie, door het opbouwen van historische data en door verbeterde analyses neemt de kwaliteit van deze gesprekken toe. Dergelijke gesprekken vinden reeds plaats, maar nog niet op structurele basis en niet door elke verzekeraar.

No-shows in ziekenhuizen

Patiënten die niet op hun afspraak in het ziekenhuis verschijnen, de zogenaamde no-shows, zorgen voor onnodige kosten. Het gemiddelde no-show percentage is 4%. Ziekenhuizen proberen dat te verminderen door in de planning rekening te houden met no-shows, het vooraf sturen van een herinnering en het hanteren van een boete voor no-show. Rekening houden met no-shows in de planning verhoogt de kans dat een patiënt lang in de wachtkamer moet zitten. Er zijn wel goede ervaringen met het versturen van een herinnering en het opleggen van een boete. Maar het percentage no-shows verschilt sterk en is afhankelijk van onder andere de gemiddelde leeftijd en de sociaal-economische status van de populatie. Daarom wil minister Schippers voorzichtig zijn met het verplicht opleggen van maatregelen. Zij heeft ziekenhuizen gevraagd om hun best-practices met elkaar te delen en vertrouwt erop dat ze de juiste maatregelen zullen nemen. Gebeurt dit niet, dan overweegt Schippers maatregelen te treffen, indien nodig middels wetgeving.

De laatste tijd vindt er steeds vaker discussie plaats over levenseindekwesties. Zo speelt de vraag of de Euthanasiewet moet worden aangepast, is er een levenseindekliniek geopend en zijn er middelen om duidelijk te maken dat je in een noodsituatie niet gereanimeerd wil worden. Heeft u er over nagedacht of u in alle gevallen gereanimeerd wilt worden? Heeft u wel eens met uw naasten of met uw huisarts besproken wie voor u mag beslissen als u dat zelf niet meer kunt?

Meldactie Wilsverklaring

Deze en andere vragen komen aan de orde in de meldactie 'Wilsverklaring' die op 10 april is gestart. Met deze gezamenlijke meldactie willen patiëntenfederatie NPCF en ouderenorganisaties Unie KBO en PCOB in beeld brengen hoe we omgaan met onze wensen over levenseinde. Leggen we die vast of schuiven we het liever voor ons uit? En weten we hoe we een wilsverklaring op kunnen stellen? De meldactie loopt tot 7 mei. Invullen van de vragenlijst kost ongeveer 8 minuten. Naar verwachting worden de resultaten in mei gepresenteerd.

Wensen vastleggen

De patiënten- en ouderenorganisaties namen het initiatief tot de meldactie naar aanleiding van de vele vragen van mensen óf en hoe ze hun wensen moeten vastleggen. ‘Weliswaar houden vragen over het levenseinde eerder ouderen bezig dan bijvoorbeeld dertigers die net een gezin starten, maar het gaat ons natuurlijk allemaal aan’, zegt NPCF-directeur Wilna Wind. 'Het zijn lastige vragen en wij willen in beeld brengen hoe we daarmee omgaan. Maar ook willen we weten wat de ervaringen zijn van mensen die al eens met het uitvoeren van een wilsverklaring te maken hebben gehad.' De NPCF, Unie KBO en PCOB denken dat de resultaten van de meldactie een belangrijk bestanddeel kunnen worden bij het voeren van dit debat.

Het regeerakkoord in 2010 bracht duidelijkheid over de toekomstige uitvoering van de AWBZ. Die blijft als publieke verzekering bestaan, maar de uitvoering komt in handen van de zorgverzekeraars. Hiermee houden de zorgkantoren op te bestaan. De wet- en regelgeving moet hiervoor worden aangepast. Binnenkort wordt de wettekst behandeld in de Tweede Kamer. Het gaat om ongeveer een half miljoen eigen verzekerden die AWBZ-zorg krijgen.

Visie

Uitvoering van de AWBZ door zorgverzekeraars zou bijdragen aan integrale, kwalitatief goede zorg, waarbij gelijktijdig de kosten voor die zorg in de hand worden gehouden. Nu is het zo dat cliënten voor de AWBZ moeten aankloppen bij het vaak anonieme zorgkantoor en voor de Zvw bij de eigen zorgverzekeraar. Door beide wetten door één partij te laten uitvoeren wordt het mogelijk om de zorg klantgerichter, beter en efficiënter uit te voeren. De zorgverzekeraar wordt hiertoe geprikkeld door de maatschappelijke opdracht, kans op imagovoordeel en klanttevredenheid. Als de verzekerde niet tevreden is, kan hij van verzekeraar wisselen. Uitgangspunt is dat de cliënt zo veel mogelijk de eigen regie behoudt en zo goed mogelijk kan deelnemen aan de maatschappij.

In ontwikkeling

AWBZdoorzorgverzekeraars.nl biedt belangrijke informatie over de visie achter en de invulling en voortgang van het project ‘Uitvoering AWBZ door zorgverzekeraars’. In het project is de uitvoering van de AWBZ onderverdeeld in verschillende thema’s: zorginkoop, registratie en bemiddeling, declaratie en betaling, ondersteunende processen en samenhang met overige AWBZ-ontwikkelingen. De website is een ‘ontwikkelsite’. Gedurende 2012 maken betrokken partijen beleidsafspraken en ze scherpen de uitvoeringsprocessen aan. Deze informatie wordt via de website gecommuniceerd.

De zorgvraag verschuift steeds meer naar chronische aandoeningen en is steeds meer gericht op kwaliteit van leven. Medische kennis en technologie nemen in hoog tempo toe. Zorgvragers zijn mondiger en beter geïnformeerd. De zorgkosten zijn sinds 2000 bijna verdubbeld. Ook vanuit arbeidsmarktperspectief loopt de huidige ontwikkeling spaak: als de trends zo doorgaan, zijn er tot 2030 meer dan een miljoen mensen nodig om in de vraag te voorzien, terwijl de beroepsbevolking krimpt.

Ondoelmatige besteding van het geld

In 2012 komen de zorguitgaven per Nederlander gemiddeld uit op ongeveer € 5600. In 2000 was dat de helft. Die explosieve stijging komt niet door de vergrijzing, want die verklaart maar 15% van de kostentoename. Het komt ook niet omdat we ongezonder leven; de gezondheid neemt juist toe. De belangrijkste oorzaak ligt in het ontbreken van prikkels om zorgeuro’s doelmatig te besteden, aldus NYFER. Het bureau doet toegepast wetenschappelijk onderzoek op het snijvlak van economie en beleid.

Aanbieders hebben belang bij productie

Aanbieders van zorg hebben weinig belang bij doelmatigheid. Hun inkomsten hangen af van de zorg die zij leveren (productie), niet van de bijdrage aan gezondheid of kwaliteit van leven. Hierdoor blijven investeringen in preventie, verbetering van de leefstijl en ondersteuning van mensen om zelf hun gezondheid te managen, achter; de focus ligt op omzet en verrichtingen.  Doelmatigheid moet, naast kwaliteit en toegankelijkheid, een grotere rol gaan spelen in de organisatie van de zorg, aldus het rapport. En dat kan door financiële prikkels daar sterker op te richten.

Van zorg en ziekte naar gezondheid en gedrag

Er is een paradigmashift in de zorg nodig: van zorg en ziekte naar gezondheid en gedrag. Essentiële elementen zijn: niet de aandoening maar de mens centraal stellen, de focus richten op gezondheid en kwaliteit van leven, een goede coördinatie en preventie als integraal onderdeel van de zorg. De eerste lijn speelt hierbij een hoofdrol, maar ook hier zal meer gestuurd moeten worden op doelmatigheid: meer gezondheidsresultaat per euro.

Familieleden spelen een sleutelrol bij een snellere inzet van hulpverlening bij allochtone schizofreniepatiënten. En die snelheid is belangrijk: hoe langer een psychose onbehandeld blijft, hoe slechter het herstel. Schizofrenie en psychose zijn verwarrende ziektes, voor de patiënt zelf maar juist ook voor de omgeving. Daarom is de informatie op de Mikado Helpdesk expliciet op familie gericht. Zij signaleren vaak als eerste de problemen en vormen een brug naar tijdige en passende hulp. Door snelle behandeling en samenwerking met familie krijgt de patiënt een betere toekomst. Behandeling en therapietrouw slagen beter indien familieleden overtuigd zijn van de noodzaak hiervan.

‘Contact gewenst’

Contact met zorgverleners en lotgenoten is erg belangrijk, zeker ook voor familie. Zij zijn vaak minder bekend met de ziekte schizofrenie en haar symptomen, vertrouwen de hulpverlening niet altijd of schamen zich. Daarom staan ervaringsverhalen centraal op de Mikado Helpdesk. Door veel van de informatie in woord en beeld door lotgenoten te laten vertellen, kunnen bezoekers van de Helpdesk op cultuursensitieve en persoonlijke wijze leren over de ziekte en contact maken met lotgenoten. Zo herkennen zij hun eigen situatie eerder, merken ze dat zij niet de enigen zijn en zullen zij eerder open staan voor hulpverlening.

Samenwerkingsverband

Voor het Helpdeskthema schizofrenie werkt Mikado nauw samen met Ypsilon, vereniging van familieleden van mensen met een verhoogde kwetsbaarheid voor psychose en Indigo Utrecht, een ggz-instelling die onder meer familiecoaching biedt. Voor de ontwikkeling, uitvoering en monitoring van cultuursensitieve voorlichting en advies over schizofrenie, ontvangt dit samenwerkingsverband subsidie van ZonMw ‘Zorg voor Beter.’

In de brief aan de Tweede Kamer stelt Schippers dat zij eraan hecht dat de IGZ breed vertrouwen en gezag heeft in de samenleving, het zorgveld en in het parlement. Op dit moment ontbreekt het daaraan, zo erkent de IGZ zelf ook. De IGZ is veelvuldig negatief in het nieuws vanwege trage afhandeling van dossiers en gebrek aan klantvriendelijkheid. Zo hebben de Nationale Ombudsman en Tros Radar in een zwartboek recent talloze klachten over de IGZ verzameld.

Toekomstvisie

Eerder dit jaar kondigde Schippers al een ander onderzoek naar de IGZ aan: dit onderzoek is erop gericht om te zien of de IGZ robuust genoeg om te voldoen aan de eisen die Schippers in haar Toezichtvisie stelt aan een moderne handhavingsorganisatie. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door ABD Top Consult en staat onder leiding van Koos van der Steenhoven. In de ogen van Schippers moet de IGZ daadkrachtig, proactief en klantvriendelijk zijn. Zaken bij de Inspectie dienen vlot afgehandeld te worden. Meldingen mogen niet langer open staan dan 1 jaar, tenzij daar goede redenen voor zijn. Schippers wil dat de IGZ dit principe van 1 jaar toepast, dan wel uitlegt als het niet toegepast kan worden. Verder moet de IGZ helder aangeven waar ze al dan niet over gaat. Wanneer een zaak niet bij de IGZ thuishoort, moet de melder adequaat door de IGZ worden doorgeleid naar de juiste instantie.

Patiënten betrekken

Met het nu aangekondigde tweede onderzoek onder leiding van Sorgdrager naar de dossiers van de IGZ handelt Schippers in de geest van een aangehouden motie van de Kamerleden Leijten en Bouwmeester. Voor beide onderzoeken geldt dat daarbij zowel patiënten als vertegenwoordigers van het zorgveld nauw worden betrokken. De aandachtspunten van de Ombudsman zullen eveneens bij beide onderzoek worden betrokken. Schippers zal de Tweede Kamer na de zomer over de uitkomsten informeren.

Dat de individuele zorgvrager in Nederland het spoor kwijt raakt is niet gek! Alles wat te maken heeft met steun aan de zorgconsument lijkt op drift; de linkerhand weet niet meer wat de rechterhand doet. De goed georganiseerde en vanuit het patiëntenperspectief werkende afdelingen Informatie en Klachtenopvang van de Zorgbelangorganisaties doen hun werk uitstekend en zouden daar maar al te graag mee doorgaan. Provinciale bezuinigingen komen echter hard aan en laten niet langer toe dat vragen en klachten over de zorg deskundig worden aangepakt.

Samenwerking met Inspectie

De Zorgbelangorganisaties in Nederland hebben de deskundigheid in huis om individuele zorgvragers bij te staan. Ook de Inspectie voor de Volksgezondheid verwijst regelmatig klagers naar Zorgbelang. Ze zouden dat gerust vaker mogen doen. Dan zou de Inspectie zich kunnen concentreren op kwaliteitsbewaking. Zorgbelangorganisaties vinden het vreemd dat hun ervaring met ondersteuning van mensen met vragen en klachten over de gezondheidszorg, verloren zou moeten gaan. Waarom aan de ene kant de functie overboord zetten terwijl men aan de andere kant een gelijkwaardige functie in het leven wil roepen?

Onafhankelijk

Zorgbelangorganisaties, vertegenwoordigd door Zorgbelang Nederland, trekken daarom aan de bel om deze uiterst kromme aanpak aan de kaak te stellen. ‘Voor de individuele burger met een klacht of vraag over de gezondheidszorg is er binnenkort geen touw meer aan vast te knopen’, stelt Peter van der Loo, directeur van Zorgbelang Nederland. ‘Het wordt hoog tijd dat provincies en het Rijk de taak Informatie en Klachtenopvang hernieuwd positioneren. Namelijk daar waar ze het best kan worden uitgeoefend: dicht bij de zorgvragers zelf.’ Uit de verwarring die nu heerst blijkt dat het niet vanzelfsprekend is dat zorgvragers bij een klacht serieus worden genomen. Eén ding is duidelijk: onafhankelijke begeleiding is nodig bij het indienen van een klacht.

Contact

De afdelingen Informatie en Klachtenopvang van de Zorgbelangorganisaties zijn telefonisch te bereiken via 0900 243 70 70 (€0,10 p/m). Meer informatie en de adressen zijn te vinden op http://www.zorgbelang-nederland.nl/index.php?p=242. Voorbeeldverhalen en -video’s over de ondersteuning door Zorgbelang zijn te vinden op http://www.zorgbelanggelderland.nl/verhalen_en_videos_uit_de_praktijk.

Zorgverzekeraar Agis is onderdeel van Achmea. Zorgbelang heeft al sinds 2009 een samenwerkingsovereenkomst met beide zorgverzekeraars. Vanaf 2011 wordt gewerkt aan het samenvoegen van de divisie Zorg van Achmea en de divisie Agis Zorgverzekeringen, te beginnen met zorginkoop. Met het nieuwe convenant is de samenwerking met Zorgbelang gecontinueerd.

Inkoop, kwaliteit, preventie en participatie

Het convenant is afgesloten met de zeven regionale Zorgbelangorganisaties die werkzaam zijn in de kerngebieden van de verzekeraar. Afgesproken is dat de samenwerking vorm krijgt in gezamenlijke projecten op het terrein van zorginkoop voor chronisch zieken en kwetsbare burgers, kwaliteit van zorg en het bevorderen van gezondheid en participatie. Binnenkort zullen Zorgbelang en Achmea de samenwerking concretiseren in een jaarplan waarin deze projecten worden uitgewerkt.

Door de afhankelijkheidsrelatie ten opzichte van de zorgverlener heeft een patiënt geen gelijkwaardige positie. De ombudsman stelt terecht dat de overheid een rol speelt in het verkleinen van die ongelijkheid. De IGZ heeft daarbij als onafhankelijk toezichthouder op de kwaliteit van zorg een belangrijke functie. Gerrit van der Wal: ‘Wij voelen een grote verantwoordelijkheid in het uitvoeren van die taak. Wij moeten beter en duidelijker communiceren met burgers. Daar werken we hard aan en de aanbevelingen van de Nationale ombudsman helpen ons daarbij. Verder zijn wij bezig met het verbeteren van de afhandeling van meldingen, bijvoorbeeld door het instellen van kleine landelijke behandelteams, maandelijkse voortgangsrapportages en het verhelderen van werkprocessen. Doel is om sneller, eenduidiger en daadkrachtiger te handelen.’

Veranderingen IGZ

Om te kunnen voldoen aan de vele eisen en verwachtingen heeft de IGZ ingrijpende veranderingen ingezet. Het gaat om veranderingen in de structuur en aansturing van de organisatie, werkprocessen in het algemeen maar vooral het incidententoezicht en de resultaatsturing en planning en control van het toezichtproces.

Doorlichten

Zoals al bekend is, laat de minister de IGZ doorlichten om te bepalen of wij in staat zijn om haar Toezichtvisie uit te voeren. Ook de aandachtspunten die de Nationale ombudsman heeft opgesteld op basis van het zwartboek worden bij die doorlichting betrokken. Vandaag heeft de minister aan de Tweede Kamer laten weten ook een tweede onderzoek naar de inspectie te laten uitvoeren, namelijk het dossieronderzoek in de geest van de aangehouden motie van Renske Leijten en Lea Bouwmeester

In opdracht van de rijksoverheid doet de Commissie Samson onderzoek naar seksueel misbruik van kinderen die gedwongen uit huis zijn geplaatst. Het onderzoek bestaat uit meerdere onderdelen. Eén van de onderdelen gaat over kinderen met een (licht)verstandelijke beperking. De Commissie wil graag de mening horen van ouders van slachtoffers. Wat is er gebeurd? Hoe kon dat gebeuren? Hoe heeft de instelling gereageerd? Wat ging goed en wat ging minder goed? Wat had anders gemoeten?

Gezocht: ouders van slachtoffers

Heeft uw kind een verstandelijke beperking?Heeft de rechter besloten dat uw kind niet meer thuis kon wonen?Woont of woonde uw kind in een instelling of in een pleeggezin?Heeft uw kind daar seksueel misbruik meegemaakt?Als dit zo is, nodigen we u van harte uit voor een anoniem interview. Het onderzoek wordt uitgevoerd door Rutgers WPF, een onderzoeksbureau dat veel ervaring heeft met dit soort onderzoek. Het onderzoek zal ertoe bijdragen dat seksueel misbruik van kinderen in een instelling beter wordt aangepakt.

Hoe kunt u meedoen?

Als u mee wilt doen, kunt u zich aanmelden via e-mail. Mail uw naam, adresgegevens en telefoonnummer naar w.vanberlo@rutgerswpf.nl. U wordt dan benaderd door een interviewer, die een afspraak met u maakt. U kunt zelf bepalen waar het interview wordt gehouden, bij u thuis of ergens anders. Het gesprek duurt ongeveer een uur. Het onderzoek is volstrekt anoniem, uw naam komt nergens bij te staan. Uw adresgegevens en telefoonnummer worden na afloop van het onderzoek vernietigd. Als u ouders kent die mee zouden kunnen doen, wilt u deze oproep dan aan hen door sturen? Als u vragen heeft naar aanleiding van deze oproep kunt u die stellen aan Willy van Berlo (projectleider) w.vanberlo@rutgerswpf.nl

In het beleid rekening houden met het belang van mantelzorg
Uit bijeenkomsten van de staatssecretaris met chronisch zieke mensen komt naar voren dat zij zich vaak niet goed gehoord voelen door professionals. De professional heeft meer kennis, maar de buurvrouw luistert beter. Van Zanten: 'Veel mantelzorgers hebben heel goed uitgedokterd hoe ze een ander met medische handelingen kunnen helpen. Ik noem hen pioniers. Het zijn vaak ouders die hun kinderen heel goed verplegen, maar niet bevoegd zijn. In dit grijze gebied is nog veel te winnen'.

Op 4 juni organiseert Van Zanten samen met Mezzo een dag om te luisteren naar de ervaringen van mantelzorgers om die mee te nemen in haar beleid. Van Zanten acht het van groot belang dat mantelzorg ook in een instelling gegeven kan worden. Het gaat om wat de cliënt wil. De zorgaanbieder moet die wensen respecteren. Voor heldere afspraken tussen cliënt, aanbieder en mantelzorger is het zorgplan. De staatssecretaris wil met het wetsvoorstel Beginselenwet AWBZ-zorg verankeren dat het zorgplan in dialoog met cliënt en mantelzorger wordt opgesteld.

Grotere rol voor gemeenten om de positie van mantelzorgers te versterken
Hoewel mantelzorgers willen bijdragen aan betere kwaliteit van leven van hun naasten, is het belangrijk te voorkomen dat mantelzorgers overbelast raken. De gemeenten zijn in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning verantwoordelijk voor het ondersteunen van mantelzorgers. Onderzoek laat zien dat gemeenten sinds de invoering van de Wmo het aanbod voor mantelzorgondersteuning steeds verder hebben ontwikkeld en uitgebreid. 'Ik ben er dan ook van overtuigd dat er op lokaal niveau een beter inzicht bestaat in wat informele zorgverleners nodig hebben’, zegt Van Zanten.

De staatssecretaris: ‘de overheid kan en hoeft niet alles uit handen van haar burgers te nemen. Zij moet bij voorkeur mensen in staat stellen en toerusten om verantwoordelijkheid te kunnen dragen. Ik wil deze omslag stimuleren, zal bovenstaande activiteiten in gang zetten, onnodige regels afschaffen en daar waar nodig wijzen op het belang van informele zorgverleners. Hoog in het vaandel en dus op de agenda.’

U kunt als mantelzorgers vragen hebben over geldzaken. In deze folder vindt u informatie over vergoedingsregelingen, uitkeringen en het combineren van de zorgtaak met werk. Van deze folder is ook een digitale versie gemaakt, waarin u kunt bladeren en doorklikken naar websites en die u kunt printen als pdf-bestand.

Mantelzorg en even tijd voor uzelf

Het is belangrijk dat u af en toe even tijd voor uzelf heeft. Op die momenten moet u de zorg tijdelijk en volledig kunnen overdragen. Dit heet respijtzorg. In de folder leest u waarom dat belangrijk is, welke soorten voorzieningen er zijn, hoe u dit kunnen regelen en wat de kosten zijn.

Mantelzorg en wonen

In deze folder leest u wat de mogelijkheden zijn en waar u op moeten letten, wanneer u en degene voor wie u zorgt dichter bij elkaar willen gaan wonen.

In digitale brochures u kunt bladeren en doorklikken naar websites. U kunt deze plaatsen op de website van uw organisatie en uitprinten als pdf-bestand. U kunt de folders ook bestellen bij Mezzo.

Afdelingen waar het personeelsbestand is gebaseerd op de zorgvraag van de bewoners blijken een betere kwaliteit van zorg te leveren. Taken zijn te koppelen aan competenties van de medewerkers. Veranderingen in de zorgvraag en pieken  door vakantie of een hoog ziekteverzuim zijn op te vangen met flexibel inzetbaar goed opgeleid personeel. Een goede afstemming op de zorgvraag blijkt in de praktijk niet gemakkelijk te realiseren. Soms is de dagelijkse bezetting vooral gebaseerd op het beschikbare personeel en vaste of in het verleden gegroeide verhoudingen. Hierdoor hebben niet alle medewerkers het gewenste opleidingsniveau en zijn ze ook niet flexibel in te zetten.

Werkomgeving

De discussie over kwaliteit van zorg spitst zich vaak toe op ‘handen aan het bed’.  Het onderzoek toont aan dat meer personeel niet altijd garant staat voor een betere kwaliteit van zorg. De werkomgeving blijkt een belangrijke factor. Afdelingen met een gemiddelde bezetting die goed scoren op werksfeer, samenwerking en overdracht, tevredenheid met het werk en een laag ziekteverzuim, scoren net zo hoog op de kwaliteit van zorg als vergelijkbare afdelingen met een bovengemiddelde bezetting. Afdelingen met een vergelijkbare bezetting maar een mindere ‘werkomgeving’ scoren lager.

Tijd en aandacht

Veel personeel is geen garantie voor kwaliteit van zorg. Belangrijk is of medewerkers voldoende tijd  nemen en aandacht hebben voor de bewoner. Er is veel verschil geconstateerd in sfeer en toezicht. Bij sfeer gaat het om de tijd die wordt genomen voor de bewoner, een respectvolle houding en de mate waarin personeel en bewoners zich op hun gemak voelen bij elkaar. Voor het toezicht blijkt van belang of het personeel de bewoners goed kent, zichtbaar aanwezig is op de afdeling en actief zorgt voor de bewoner. Op afdelingen die hoger scoren op kwaliteit van zorg is er evenwicht tussen zorginhoudelijke taken en aandacht voor welzijn. Op afdelingen die lager scoren is minder aandacht voor het welzijn van cliënten en wordt personeel voornamelijk ingezet gericht op het zorginhoudelijke proces.

Meewerkend voorman/-vrouw

Opvallend is dat verpleegafdelingen waar verpleegkundigen niveau 4 meewerken op de werkvloer goed scoren op kwaliteit van zorg. De verpleegkundige overziet het hele zorgproces, is goed in het coördineren en aansturen van de zorg en kan andere medewerkers coachen. Op andere afdelingen worden deze taken overgelaten aan lager opgeleid personeel of is het afdelingshoofd verantwoordelijk. Een afdelingshoofd heeft daarvoor meestal onvoldoende tijd; bovendien is de afstand tot het werkproces vaak groot. De groepsgerichte houding van de meeste verpleegkundigen blijkt een belangrijke succesfactor voor een meewerkend voorman/-vrouw.

‘Thuisarts.nl voorziet in een duidelijke behoefte’, volgens Arno Timmermans, bestuursvoorzitter van het NHG. ‘De patiënteninformatie op onze website wordt jaarlijks vier miljoen keer bezocht, terwijl deze niet is ingericht op het grote publiek. Dat kan beter vonden we. Daarom zijn we begin 2011 gestart met het ontwikkelen van Thuisarts.nl.’ Niet alleen voor het bezoek aan de huisarts, ook erna kan de patiënt alles nog eens rustig nalezen. Uit onderzoek blijkt dat mensen minder dan de helft onthouden van wat de arts tijdens het spreekuur verteld heeft. Huisartsen vinden het belangrijk dat mensen volledig geïnformeerd zijn, zodat ze de juiste keuzes kunnen maken. Huisartsen kunnen de website gebruiken als extra uitleg, bijvoorbeeld aan de hand van afbeeldingen.

Betrouwbare informatie

Het NHG vindt de kwaliteit van medische informatie op internet nu vaak onacceptabel, onder meer omdat aanbieders vaak commerciële belangen dienen. Bovendien is het aanbod van medische informatie op het internet ontzettend groot en onoverzichtelijk. Met Thuisarts.nl weet de patiënt nu zeker dat de informatie die hij zoekt en vindt op deze website voor honderd procent betrouwbaar is. Patiënten krijgen op de site adviezen over wat ze zelf kunnen doen om gezond te blijven en hun klachten aan te pakken. Ook staat duidelijk aangegeven wanneer het nodig is om naar de huisarts te gaan. Alle teksten zijn in begrijpelijke taal geschreven en vaak aangevuld met korte films, afbeeldingen en instructies.

Voor, tijdens en na consult

Vanachter de computer kan men met Thuisarts.nl zelf inschatten of een bezoek aan de huisarts noodzakelijk is. Als dat het geval is kan de patiënt zich nu ook beter voorbereiden op een consult bij de huisarts. De huisarts kan tijdens het consult de website benutten voor extra toelichting, bijvoorbeeld aan de hand van de anatomische afbeeldingen. De patiënt kan nadien alles nog eens rustig nalezen.

Reacties

Minister Schippers reageerde zeer positief op Thuisarts.nl: 'Een schot in de roos. We willen gezondheidszorg zo dicht mogelijk bij huis. Dit is in huis. Beter kun je het niet hebben. En de naam vind ik geniaal, dat maakt de site voor iedereen goed te vinden.' Ook Maarten Ploeg van de Diabetesvereniging is enthousiast over het initiatief. Volgens hem brengt Thuisarts.nl twee werelden in de zorg bij elkaar: de kennis en kunde van de huisarts en dat wat we zelf kunnen doen. 'Specialisten en huisartsen gaan schouder aan schouder verder met het ontsluiten van zinvolle en betrouwbare informatie', aldus Marcel Daniëls namens de Orde van Medisch Specialisten. 'Ik ga Thuisarts.nl zeker gebruiken.' De lancering van de website heeft enorm veel bezoekers naar de website getrokken. Ruim 50.000 mensen bezochten de site binnen één dag en zij bekeken tezamen bijna een half miljoen pagina’s.

Zorgverleners roepen jaarlijks ruim 160.000 keer de hulp in van een tolk voor een consult met een cliënt die de Nederlandse taal niet of onvoldoende beheerst. Per 1 januari 2012 is de vergoeding voor tolk- en vertaaldiensten in de zorg gestopt.. Het kabinet vindt dat cliënten zelf verantwoordelijk zijn voor hun kennis van de Nederlandse taal. Als een zorgverlener er onvoldoende vertrouwen in heeft dat hij en de patiënt elkaar begrijpen, kan de zorgverlener - in overleg met de patiënt - besluiten zelf een tolk of vertaler in te zetten. Een patiënt kan ook voor eigen rekening een professionele tolk of vertaler inhuren.

Campagne Wij zijn sprakeloos

Mikado, landelijk kenniscentrum voor interculturele zorg, is in december 2011 gestart met de campagne ‘Wij zijn sprakeloos’. Op de website wordt informatie gegeven over de risico’s, de verantwoordeljkheid van zorgverleners voor een goede communicatie en de bezwaren tegen het inschakelen van familieleden of bekenden. Ook wordt bij deze campagne gebruik gemaakt van Facebook en Twitter. 

Volgens minister Schippers kan het in extreme gevallen gerechtvaardigd zijn om de zorgverlening te staken. ‘Het is onacceptabel dat zorgverleners in direct gevaar verkeren. Er moet een scherpere lijn getrokken worden. Om die reden is het belangrijk om het staken van de zorgverlening serieus te overwegen, hier in de organisatie over te spreken en hulpverleners te steunen als zij te maken hebben met agressie en geweld.’

Melden en aangifte doen

Een agressie-incident moet altijd bij de werkgever worden gemeld door de medewerker. Het is daarom belangrijk dat voor iedere zorgsector duidelijke normen gesteld worden, wat acceptabel is en wat niet meer. In gevallen waar een juridische aanpak wordt ingezet, is het van belang dat de werkgever aangifte doet bij de politie en schade verhaalt. De aangiftes moeten serieus worden opgepakt, ook als de dader een patiënt is. De politie dient altijd assistentie te verlenen in het geval van agressie en geweld tegen zorgverleners. Als de situatie zich daarvoor leent, past het om gebruik te maken van snelrecht.

Training en preventie

Ondanks alle maatregelen is agressie en geweld helaas niet altijd te voorkomen. Daarom moeten zorgverleners beter worden voorbereid om op een professionele wijze hiermee om te kunnen gaan. In overleg met het onderwijs wordt bezien op welke wijze dit meer plaats krijgt in het initiële zorgonderwijs. Daarbij worden de ontwikkelingen bij de politie gevolgd ten aanzien van het programma professionele weerbaarheid. Een deel van het geld voor het actieplan wordt uitgetrokken om ook huidig personeel te trainen. Een belangrijk deel van het geld is gereserveerd voor zorginstellingen die met concrete plannen komen om agressie en geweld tegen te gaan.

De komende jaren verandert de Wmo ingrijpend. Gemeenten krijgen een nog grotere verantwoordelijkheid voor kwetsbare burgers, omdat begeleiding uit de AWBZ overgaat naar de Wmo. Gemeenten moeten zelf bepalen hoe ze deze taak vormgeven. Ze hebben echter vaak maar weinig kennis over en ervaring met de mensen om wie het gaat.

Samenwerking PGO-organisaties

Daarom hebben patiënten, gehandicapten- en ouderenorganisaties en de koepel van Wmo-raden de handen ineengeslagen. Zij gaan hun gemeenschappelijke kennis en ervaringen optimaal gebruiken bij het verder vormgeven van de Wmo in de lokale praktijk. Het programma ‘Aandacht voor iedereen’ biedt belangenbehartigers en Wmo-raden de mogelijkheid om hun krachten te bundelen en hun kennis in te zetten voor de ontwikkeling van een lokaal Wmo-beleid dat beantwoordt aan de behoeften van alle burgers.

Extramurale begeleiding over naar gemeenten

De decentralisatie van de AWBZ is een stevige opdracht voor gemeenten. Zij krijgen een grote verantwoordelijkheid erbij. De extramurale begeleiding gaat van de landelijke AWBZ over naar de lokale Wmo, zowel individuele als groepsbegeleiding. Ook vervoer van en naar begeleiding gaat over naar de Wmo. Het gaat bijvoorbeeld om dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking, activerende psychiatrische thuiszorg en begeleiding tijdens het voortgezet speciaal onderwijs. Bovendien worden kortdurend verblijf, het gebruik van hulpmiddelen en de ‘inloopfunctie ggz’ gedecentraliseerd. Recht op zorg wordt vervangen door de compensatieplicht van gemeenten. Gemeenten mogen zelf bepalen hoe zij deze uitbreiding van de Wmo vormgeven.

Kansen en zorgen

De bij het programma betrokken organisaties zien kansen voor gemeenten om een goed begeleidingsaanbod te ontwikkelen. Zoals ondersteuning dicht bij huis, een integrale aanpak en ontschotting binnen en tussen de gemeenten en zorg-/welzijnsinstanties. Zij hebben echter zorg in hoeverre de gemeenten erin zullen slagen deze decentralisatie inhoudelijk goed te organiseren. Hebben de gemeenten wel voldoende kennis over deze kwetsbare burgers? Blijft het persoonsgebonden budget behouden? Zo ja, krijgen burgers dan de vrije keuze om hier gebruik van te maken om zo zelf hun zorg te kunnen (blijven) regelen?

Programma ‘Aandacht voor iedereen’

In het programma ‘Aandacht voor iedereen’ bundelen de landelijke en lokale organisaties hun krachten. Het programma wordt gefinancierd door VWS. De bij het programma betrokken landelijke organisaties zijn: CG-Raad, CSO, Koepel Wmo-raden, LPGGz, Mezzo, NPCF, Per Saldo, Platform VG, VCP, Viziris en Zorgbelang Nederland. Ten behoeve van lokale belangenbehartigers is een paper verschenen met informatie over het programma.

Jongeren kunnen laten zien wat diversiteit voor hen betekent met een act in vijf categorieën: dans; music&voice; rap&poetry; foto, film&animatie of theater&performance.

Het internationale evenement Diversity Day wordt al jaarlijks georganiseerd in wereldsteden als Wenen, Barcelona en Berlijn. In 2012 vindt Diversity Day voor het eerst in Nederland plaats, met regionale voorrondes en een finale tijdens de Amsterdamse Uitmarkt.

Meer informatie over Diversity Day NL is te vinden op de website van Movisie.

Jongeren meer positief

Jongeren onder de 30 jaar zien een baan in zorg of welzijn vaker zitten dan ouderen. Twee op de vijf jongeren zijn het (helemaal) eens met de stelling ‘een baan in de sector Zorg en Welzijn past bij mij’; bij de 60-plussers is één op de vijf het met de stelling (helemaal) eens. Jongeren hebben een positiever beeld over werken in zorg en welzijn. Zij noemen vaker een goed salaris en goede carrièremogelijkheden als drijfveer voor mensen om in deze sector te werken en denken minder vaak dat hoge werkdruk een bezwaar zal zijn.

Bezwaren

In de peiling is ook gevraagd naar bezwaren voor het werken in de sector. Hoge werkdruk, een laag salaris en slechte carrièremogelijkheden worden het meest genoemd. Vooral de hoge werkdruk wordt als belemmering gezien om in de sector te werken. De helft van de Nederlanders ziet dit zelfs als grootste bezwaar om in de sector te werken. Gevraagd naar mogelijke oplossingen voor deze hoge werkdruk, worden de volgende mogelijkheden aangedragen: niet bezuinigingen op personele bezetting (65%), niet of minder bezuinigen in de sector (54%) en aantrekkelijker maken van de sector (39%).

Waardering voor inzet medewerkers

De zorg die in Nederland geboden wordt in zorg- en welzijnsorganisaties krijgt met een gemiddeld rapportcijfer van 6,8 een ruime voldoende. De inzet van medewerkers in de sector wordt met een 7,5 flink hoger beoordeeld. Joke ter Stege, directeur RegioPlus de organisatie die de coördinatie heeft over deze landelijke open dag: ‘De sector zorg en welzijn is de grootste werkgever van het land en de sector waarover heel Nederland een mening heeft. Juist op de Open Dag van Zorg en Welzijn kunnen mensen met eigen ogen zien hoe het werkt in zorg en welzijn. Daarmee dragen we bij aan een positief imago van de sector.’

Open dag Zorg en Welzijn

De peiling is uitgevoerd in opdracht van de Open Dag van Zorg en Welzijn onder een representatieve steekproef van 503 mensen van 16 jaar en ouder. Op zaterdag 17 maart 2012 wordt deze jaarlijkse open dag voor de twaalfde keer georganiseerd. Bijna 1.250 locaties verspreid over heel Nederland zijn deze dag geopend voor het grote publiek. Meer informatie over de Open Dag van Zorg en Welzijn is te vinden op www.opendagvanzorgenwelzijn.nl.

Het overzicht bestaat uit een klikbaar PDF-bestand dat vier stromen in AWBZ onderscheidt: toegang, zorglevering , financiering en toezicht. Het schema laat zien wie wat doet in de AWBZ, hoe de informatie-, zorg- en geldstromen lopen en hoe het toezicht is geregeld. Het schema heeft uitsluitend betrekking op zorg in natura, en niet op zorg via het Persoonsgebonden Budget (PGB).

AWBZ

De AWBZ is er voor mensen met een ernstige beperking door een handicap, chronische ziekte of ouderdom. Voor die zorg - thuis of in een instelling - hebben alle Nederlanders automatisch een verzekering: de AWBZ. Die dekt medische kosten die niet onder de zorgverzekering of de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) vallen en door vrijwel niemand op te brengen zijn.

De kaart is in opdracht van VWS ontwikkeld door de Argumentenfabriek, een onafhankelijk analysebedrijf dat organisaties helpt bij het inzichtelijk maken van complexe problemen door het visualiseren van informatie. Dat doen zij door complexe vraagstukken uit te tekenen op zogeheten Informatiekaarten of Argumentenkaarten.

In Nederland heeft één op de vier mensen een chronische aandoening. Het is een hele uitdaging de ziekte een plaats te geven in het dagelijks leven. Een ziekte zoveel mogelijk inpassen in het leven in plaats van andersom, dat is de gedachte achter het heft in eigen hand nemen. Het artikel in de Telegraaf  is geschreven vanuit het LAZ, het Landelijk Actieprogramma Zelfmanagement. Het LAZ stimuleert zelfmanagement in de zorg in opdracht van het ministerie van VWS. Het programma wordt aangestuurd door de NPCF en zeven categorale patiëntenorganisaties. Het CBO, kennisinstituut op het gebied van kwaliteit van zorg, is coördinator en uitvoerder.

Zelfmanagement

Zelfmanagement van patiënten verandert de manier van werken in de zorg. De zorgverlener wordt behandelaar en coach, de patiënt wordt medebehandelaar én regisseur. Er zijn al veel patiënten die een actieve rol spelen in hun behandeling. Zij regelen in principe hun zorg zelf en raadplegen hun zorgverleners als er problemen zijn met hun ziekte. Ze krijgen informatie die bij hen past, verrichten zelf metingen en hebben inzage in en soms ook toegang tot hun dossier. Maar de huidige praktijk kan beter, blijkt uit onderzoek van de NPCF. Slechts één op de drie patiënten ervaart daadwerkelijk ruimte voor de gewenste inspraak. Ruim de helft voelt zich niet altijd serieus genomen. Ook is er vaak sprake van tegenstrijdige adviezen.

Tips

Het artikel adviseert hoe u informatie kunt verzamelen over de ziekte en de behandelmogelijkheden. Overleg met uw zorgverleners over de voor- en nadelen van bepaalde keuzes en kies wat het beste bij uw leven past. Vertel uw arts wat u zelf wilt en kunt doen. Er zijn tal van hulpmiddelen beschikbaar. Bijvoorbeeld een alarmsysteem, meetapparatuur voor de thuissituatie, overleg met de arts via een beveiligde website, etcetera. Zorgverleners en patiënten vullen elkaar aan. Patiënten met ervaring in zelfmanagement vinden dat hun behandeling betere resultaten geeft en dat de kwaliteit van hun leven erdoor is verbeterd. Uitgebreide informatie vindt u op de website van CBO en de website van het programma.

Jaarlijks meten

Het Resultaat Telt komt jaarlijks uit en laat zien hoe de ziekenhuizen dat jaar hebben gescoord op de geldende kwaliteitsindicatoren. Hiermee krijgt de inspectie inzicht in de aard en omvang van risico’s. Door over een langere periode te meten, worden patronen in de uitvoering van de ziekenhuiszorg zichtbaar. De samenwerking tussen het zorgveld en de inspectie levert resultaten op, zo blijkt. In de media wordt veel aandacht besteed aan incidenten. Maar het rapport laat zien dat de kwaliteit van zorg in ziekenhuizen steeds verder verbetert.

Verbeteringen

Zo is bijvoorbeeld het percentage patiënten bij wie na een borstkankeroperatie tumorweefsel is achtergebleven na vier jaar registreren bijna gehalveerd. En bijna alle artsen die darmkankeroperaties uitvoeren doen mee aan sinds twee jaar bestaand registratiesysteem, waardoor inzicht ontstaat in de kwaliteit van hun werk. Het aantal patiënten met doorligwonden is in de afgelopen jaren vrijwel gehalveerd en er wordt systematisch aandacht besteed aan het signaleren van delier (plotselinge ernstige verwardheid). Het signaleren van kindermishandeling is sterk verbeterd. En het opnemen van kinderen op afdelingen voor volwassenen is in 2010 vrijwel niet meer voorgekomen.

Cultuuromslag
Het boek beschrijft de Nederlandse patiëntenorganisatie, haar financiering en de gevolgen van de bezuinigingen van de overheid. Smit benoemt de mogelijkheden voor een nieuwe strategie. Traditionele patiëntenorganisaties richten zich op drie zaken: voorlichting, lotgenotencontact en belangenbehartiging. Nieuwe patiëntenorganisaties richten zich nu ook op een vierde taak, namelijk de directe participatie in medisch-wetenschappelijk onderzoek en beleid. Voor de onderzoekswereld heeft dit een aanzienlijke meerwaarde, beschrijft Smit. Het boek gaat tevens in op de ontwikkeling van geneesmiddelen en de rol die patiëntenorganisaties daarbij kunnen spelen. Cees Smit is ervaringsdeskundige op het terrein van chronische ziekten en al veertig jaar actief in de Nederlandse patiëntenbeweging.

Het boek kost 15 euro en is te verkrijgen via de boekhandel of via www.kirjaboek.nl

De opbrengst is bestemd voor de VSOP, de Vereniging Samenwerkende Ouder- en Patiëntenorganisaties.

Longpatiënten zijn 365 dagen per jaar bezig met hun ziekte. In de zorg voor mensen met astma en COPD komt de nadruk daarom steeds meer te liggen op ‘zelfmanagement’. Net als bij de zorg voor andere chronische ziekten. Hierdoor verandert de rolverdeling tussen zorgverleners en patiënten. Patiënten krijgen een actieve rol. Ze worden ‘regisseur’ van hun eigen zorg. Zorg wordt een samenwerking tussen zorgverlener en patiënt. Waarbij de patiënt het voortouw neemt en de zorgverlener coacht en ondersteunt. Het aannemen van deze nieuwe rollen is wennen voor beide partijen, zo blijkt uit onderzoek van het NIVEL (Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg) dat is uitgevoerd met subsidie van het Astma Fonds. Het bevorderen van de eigen regie van patiënten is een van de beleidsdoelstellingen van het fonds.

Van willen naar doen
Mensen met astma en COPD blijken vaak wel gemotiveerd om bijvoorbeeld te stoppen met roken of meer te bewegen, maar weten zelf niet goed hoe ze dat moeten doen. Zorgverleners geven wel adviezen, maar deze bieden patiënten vaak te weinig houvast om zelf het probleem aan te pakken. Een deel van de patiënten heeft behoefte aan meer concrete hulp. Met name oudere en laag opgeleide mensen met astma of COPD, astmapatiënten die de symptomen slecht onder controle hebben en COPD-patiënten met bijkomende ziekten kunnen moeilijk zelfstandig hun gedrag aanpassen. Voor hen is ondersteuning op maat noodzakelijk.

Persoonlijk zorgplan
Een hulpmiddel om zorg op maat te kunnen bieden is het persoonlijk zorgplan. Hoewel overheden, zorgverleners en patiëntenorganisaties het belang van een persoonlijk zorgplan onderstrepen, heeft nog maar 14% van de mensen met astma of COPD een persoonlijk zorgplan. Dit wordt bovendien nauwelijks structureel gebruikt in de zorg. NIVEL-onderzoeker Monique Heijmans: ‘Patiënten en zorgverleners lijken nog onvoldoende overtuigd van de meerwaarde van het werken met een persoonlijk zorgplan en een actieve bijdrage van patiënten. Wennen aan het idee van de eigen regie, heeft tijd nodig. Patiënten kiezen toch veelal nog voor een meer passieve rol – ook omdat ze niet precies weten hoe ze die actievere rol zouden moeten invullen – en zorgverleners dringen niet echt aan om dat te veranderen. Het is belangrijk de voors en tegens die patiënten en zorgverleners zien bij hun nieuwe rol in kaart te brengen om zo het zorgplan gerichter te kunnen invoeren.’

In het goed voor rolstoelers toegankelijke hotel Het Ampt van Nijkerk waren vanaf 's morgens vroeg ongeveer honderd gesprekken. De dag stond in het teken van de persoonlijke verhalen van cliënten. Van Zanten - die de hele dag aanwezig was - kijkt terug op een uiterst belangrijke dag. 'Ik kom uit de zorg en weet hoe belangrijk het is om te zoeken naar oplossingen. Ik heb deze verhalen nodig om de goede regelingen te kunnen ontwerpen in een moeilijke tijd', aldus de bewindsvrouw. Wie wegens tijdgebrek niet met Van Zanten om de tafel kon, ging in gesprek met een van de twintig aanwezige ambtenaren van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Alle verhalen zijn opgetekend en worden meegenomen in verdere besluitvorming. 'Zoals cliënten het onder woorden brengen, is het het allerduidelijkst', aldus de staatssecretaris.

Programmaplan ‘Aandacht voor iedereen’

Cliëntenorganisaties Per Saldo en Platform VG waren de hele dag aanwezig om cliënten op te vangen en mede vorm te geven aan deze dag. Aan het einde van de dag overhandigden de landelijke cliëntorganisaties het programmaplan ‘Aandacht voor iedereen’ aan de staatssecretaris. Die sprak haar bewondering uit.'Met dit plan wordt concreet en cliëntgericht vormgegeven aan praktische adviezen voor de Wmo. Mensen van goede wil kunnen samen gestalte geven aan de broodnodige  hervormingen in de zorg. Dit programma is een stap in de goede richting.' De uitnodigingen voor deze dag zijn verstuurd door het ministerie van VWS, Per Saldo en Platform VG. De bewindsvrouw zal voor de zomer weer een cliëntendag te houden. Eerder kwamen Van Zanten, cliënten en ambtenaren al samen op 9 september in het Crowne Plaza hotel in Den Haag.

Uit een vergelijking van de tarieven van 1150 tandartsen en de daarvoor vastgestelde vergoedingen van zestien grote zorgverzekeraars blijkt, dat de tandarts bijna altijd meer vraagt dan wordt vergoed: bij 155 van de 177 verschillende soorten behandelingen is dat het geval. Bij de NPCF kwamen in korte tijd veel klachten binnen op een speciaal daarvoor ingesteld meldpunt. ‘De patiënten blijken pas nu te snappen dat ze, ook al zijn ze bijvoorbeeld ’top’ verzekerd tot 1500 euro, bepaalde behandelingen niet meer volledig vergoed krijgen van de verzekeraars. De verzekeraars hanteren namelijk een door hen vastgesteld marktconform tarief per behandeling en de tandartsen zitten daar met hun vrije prijzen vaak boven’, licht directeur Wilna Wind toe.

Enkele cijfers

Uit de cijfers van de NPCF komen de verschillen goed naar voren. De 1150 tandartsen vragen voor een intakeconsult gemiddeld € 37; de zorgverzekeraars vergoeden € 31. Voor het maken van een schedelfoto wordt € 42 gevraagd en € 30 vergoed. Wie een schildje van keramiek of kunststof nodig heeft, krijgt een rekening van € 148 en daarvan slechts € 98 vergoed. Bij een brugtussendeel is het verschil van € 30. Wind: ‘Het experiment is gestart zonder dat voldoende informatie voor consumenten beschikbaar was. Het is er te vroeg doorheen gedrukt door de politiek. Het is te gemakkelijk om te roepen om het experiment, waarbij de tandartsen zelf hun prijs mogen bepalen, nu al te stoppen. We moeten goed kijken waar het mis gaat. Zijn de tandartsen opeens te duur of zitten de zorgverzekeraars aan de lage kant? Wij proberen op allerlei manieren die informatie nu helder over te brengen. Tot nu toe zijn er alleen maar nadelen voor de consument. Het kost ze geld en het is onduidelijk.’

Vergelijking online

De NPCF maakt een vergelijkingssite, zodat de informatie en openheid die nodig is er ook echt komt. Nu ontbreekt die. ‘We hebben met de tandartsen en de zorgverzekeraars afgesproken dat er voor de patiënt een site bij ons online komt, zodat iedereen kan zien waar wat welke behandeling kost en wat er vergoed wordt.’ De tarievenlijsten van de tandartsen komen binnen, maar nog veel te weinig. Inmiddels beginnen ook de gegevens van de verzekeraars in beeld te komen. Binnenkort vindt een gesprek plaats met tandartsenkoepel NMT om de voortgang te bespreken.

Op veel plaatsen is een uniek kijkje in de keuken mogelijk. Daarnaast heeft de Open Dag van Zorg en Welzijn een arbeidsmarktcomponent: bezoekers ontdekken of een baan, vrijwilligerswerk of een stageplek binnen de sector interessant voor hen is. De Open Dag van Zorg en Welzijn is een initiatief van RegioPlus en wordt georganiseerd met de subsidie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn & Sport (VWS). RegioPlus is het landelijk samenwerkingsverband van zestien regionale werkgeversorganisaties. 

Welzijn

In 2012 wordt de open dag voor het eerst de Open Dag van Zorg en Welzijn genoemd. De voorgaande edities stonden bekend als de Open Dag van de Zorg. Maar zorg en welzijn integreren steeds meer. Ieder jaar openen meer welzijnsorganisaties de deuren voor het grote publiek. ‘Het werd tijd om de naam welzijn eer aan te doen’, aldus Joke ter Stege, directeur van RegioPlus. ‘We hopen dit jaar op nog meer inschrijvingen van welzijnsorganisaties. Om zo aan het Nederlandse publiek te laten zien welk werk zij doen.’    

Website
Op de website www.opendagzorgenwelzijn.nl staat de meest recente informatie over de Open Dag van Zorg en Welzijn 2012. De website dient als portal naar de zestien regionale werkgeversorganisaties. Instellingen schrijven zich via deze website in voor deelname en bezoekers zien in maart met een klik op de muis welke organisaties meedoen in hun regio.

Op 8 maart presenteerden het ministerie van BZK en het ministerie van VWS gezamenlijk de resultaten van het experiment Gezonde wijk. Dertien steden hebben de afgelopen drie jaar het experiment uitgevoerd: Amsterdam, Arnhem, Den Haag, Deventer, Dordrecht, Eindhoven, Enschede, Heerlen, Leeuwarden, Nijmegen, Utrecht, Rotterdam en Zaanstad. Opzet is de gezondheid van bewoners in wijken met achterstandsproblematiek te verbeteren met een langdurig gezamenlijke aanpak. Het e-boek Gezonde Wijk in Praktijk bundelt de uitkomsten en ervaringen van de steden. Daarmee kunnen steden aan de slag om de effecten van hun aanpak in beeld te brengen.

Kosten-batenanalyse

Gezonde Wijk in Praktijk geeft voorbeelden en successen uit de praktijk van steden. Het geeft lessen en tips aan woningbouwcorporaties, bestuurders, zorgprofessionals, zorgverzekeraars en andere geïnteresseerden om sneller tot gezonde wijken te komen. Een belangrijk instrument waarmee steden aan de slag kunnen is een specifiek voor gezonde wijken ontwikkelde maatschappelijke kosten-batenanalyse. Deze analyse brengt in beeld wat de kosten en baten zijn van de aanpak. Vaak wordt alleen naar de kosten gekeken, maar wat zijn de verwachte maatschappelijke effecten van gezondere bewoners in een stad? Iedere stad kan met het model aan de slag aan de hand van lokale gegevens en inzet.

Voorbeeld Overvecht

Een mooi voorbeeld van zo’n gezamenlijke aanpak in de praktijk is Gezonde Wijk Overvecht. Hier werken Cumulus Welzijn, Indigo (eerstelijns GGZ), Stichting Overvecht Gezond! (geïntegreerde eerste lijn), zorgorganisatie Careyn, gemeente Utrecht en Achmea samen. De aanpak is onderdeel van het convenant Utrecht gezond!, dat is afgesloten door de gemeente Utrecht en zorgverzekeraar Achmea. De resultaten van de aanpak zijn veelbelovend: volwassen inwoners van Overvecht bewegen meer, en de zorgkosten zijn gedaald met 4%. Daarnaast is door een aanpak op scholen en in het welzijnswerk het overgewicht onder kinderen in de basisschoolleeftijd gedaald van 26% naar 20%.

Artsen uit de Europese Unie kunnen hun beroep vrij eenvoudig in een andere lidstaat uitoefenen. Helaas maken ook geschorste artsen gebruik van deze mogelijkheid. De KNMG vindt dat landen hun gegevens over disfunctionerende artsen veel actiever moeten uitwisselen. Patiënten moeten erop kunnen vertrouwen dat zij een goed gekwalificeerde arts treffen. In maart 2011 stuurde de KNMG een brief aan de minister, waarin werd gepleit voor een actieve internationale uitwisseling van gegevens.

Veel verschillen in Europa

In de uitzending kwam ook minister Schippers aan het woord. In Europees verband wordt al enige tijd gesproken over een internationale zwarte lijst. Binnen Europa zijn er grote verschillen in de wijze waarop deze informatie staat geregistreerd. Nederland beschikt over een lijst van artsen met een bevoegdheidsbeperking. maar in andere landen is de informatie verspreid. Bijvoorbeeld in Duitsland heeft elke federatie een eigen lijst. En in sommige landen zijn deze gegevens alleen binnen de beroepsgroep bekend. Toch moet het uitwisselen van gegevens wel op korte termijn mogelijk zijn, ondanks de verschillende systemen. ‘Al kan het nog wel even duren voor we elkaars uitspraken overnemen’, zegt minister Schippers.

Zwarte lijst

Nederland beschikt over een ‘zwarte lijst’, een lijst van artsen met een bevoegdheidsbeperking, die te raadplegen is via de website van het BIG-register. ‘In Nederland hoeft men zich geen zorgen te maken over de kwaliteit van hier werkzame buitenlandse artsen’, zegt minister Schippers. Deze artsen moeten, voor ze hier mogen werken, zelf kunnen aantonen dat ze in hun eigen land niet ‘doorgehaald’ zijn.

Het grote aantal financiële vragen is niet nieuw. De inkomenspositie van mantelzorgers staat al langer onder druk doordat mantelzorgers als gevolg van mantelzorgtaken vaak minder gaan werken of zelfs stoppen met werken. Ook de vragen over wet- en regelgeving (11%) en over de indicatiestelling AWBZ en WMO (ruim 5%) hebben vaak te maken met financiële consequenties. Maar in vergelijking met voorgaande jaren is er veel meer onrust door onduidelijkheden rond aangekondigde bezuinigingen. Het kabinet voerde een stapeling van financiële regelingen in, die het zorgen voor elkaar niet bemoedigt, maar juist frustreert. Ook is er boosheid over het mantelzorgcompliment. De overheid wil waardering voor het belangrijke werk van mantelzorgers laten blijken met een bedrag van € 200. Maar de mantelzorgers met de zwaarste zorgtaken komen niet in aanmerking voor zo’n compliment.

Zwaarbelaste mantelzorgers lopen erkenning mis

De verontwaardiging bij mantelzorgers over het mantelzorgcompliment is een opvallende uitschieter. Mantelzorgers die iemand thuis verzorgen die eigenlijk in aanmerking komt voor zorg vanuit een instelling, ontvangen namelijk geen compliment. Een naaste thuis verzorgen kan een bewuste keuze zijn, maar ook wanneer de zorgvrager op een wachtlijst staat voor een instelling loopt de mantelzorger het compliment mis. Juist voor deze groep zwaar belaste mantelzorgers blijft het compliment dus uit, terwijl zij de staat de hoge kosten van verblijf in een instelling besparen. De boosheid richt zich in de meeste gevallen niet op het mislopen van de € 200, maar op het uitblijven van de (h)erkenning van het goede werk dat mantelzorgers verrichten.

Mantelzorglijn
Bij de Mantelzorglijn komen de vragen telefonisch of per mail binnen. De meeste worden direct beantwoord. Bij ingewikkelde en meer juridische vragen wordt de Sociaal-Juridische Dienstverlening en de Servicedesk van Mezzo ingeschakeld. De Mantelzorglijn is op werkdagen van 9.00 tot 13.00 uur telefonisch bereikbaar op het nummer 0900- 20 20 496 of via mantelzorglijn@mezzo.nl.

Chronische pijn heeft forse impact op de kwaliteit van leven. Chronische pijn wordt bij tal van indicaties ervaren. Soms als hoofdaandoening, soms als bijkomende klacht. Soms is de oorzaak niet te vinden en wordt gesproken over ‘onbegrepen’ chronische pijnklachten, wat niets zegt over de ernst van de klachten. Vaak is de pijn bepalender dan de aandoening zelf. ‘Juist de pijn wordt als zeer beperkend en ingrijpend ervaren’, zegt één van de geïnterviewden in het rapport. De invloed op het dagelijks leven van de patiënt en zijn sociale omgeving is dan ook groot. Begrip en juiste aandacht voor chronische pijn zijn echter soms ver te zoeken. Te vaak nog krijgen patiënten te horen ‘U moet er maar mee leren leven.’

Goed moment
De Regieraad voor Kwaliteit van Zorg bracht onlangs een advies uit over de noodzakelijke verbetering van pijnzorg. Ook behandelaars werken momenteel aan een vorm van samenwerking rond het thema pijn. Dus juist nú is het zaak dat ook patiëntenorganisaties gaan samenwerken. Een samenwerkingsverband van patiëntenorganisaties draagt bij aan de erkenning van chronische pijn als zelfstandige aandoening en aan de verbetering van de pijnzorg in Nederland.

Platform met één stem

Als de pijnpatiënten zich weten te verenigen tot één stem winnen zij enorm

aan zeggingskracht en invloed. Een samenwerkingsverband van patiëntenorganisaties kan de pijnzorg in Nederland verbeteren. Doelstellingen van de samenwerking zijn:

- patiëntenperspectief versterken

- onderzoek en uitwisseling van ervaringen

- gezamenlijk bepalen van standpunten en strategische lijnen

- overleg met behandelaars, zorgverzekeraars en overheid

- actief voeren van een medische, politieke en op verzekeraars gerichte lobby

Daarom is een vragenlijst opgesteld waarin onderzocht wordt of cliënten daadwerkelijk stoppen met de behandeling, of men wel goed geïnformeerd is over de eigen bijdrage en wat de financiële consequenties zijn. De vragenlijst staat op www.meldjezorg.nl. Het invullen duurt ongeveer tien minuten. Cliënten, familie en andere betrokkenen kunnen de enquête invullen. Alle gegevens worden vertrouwelijk behandeld en de reacties worden gebundeld in een rapport.  De actie is een vervolg op een onderzoek eind 2011, toen aan cliënten is gevraagd in hoeverre de eigen bijdrage leidt tot belemmeringen bij het vragen om zorg.

Gevolgen eigen bijdrage

Minister Schippers van VWS wil besparingen in de ggz bewerkstelligen door de drempel naar specialistische zorg fors te verhogen. Er is veel discussie over de eigen bijdrage ggz. De kranten berichten onder andere dat cliënten zouden wegblijven bij instellingen, noodgedwongen moeten stoppen met de behandeling, dat psychiaters minder werk krijgen, enzovoort. Staatssecretaris Teeven van Justitie stelt dat de eigen bijdrage ertoe kan leiden dat mensen met psychische problemen afzien van behandeling en vervolgens in aanraking zouden kunnen komen met justitie.

LPGGz tegen eigen bijdrage

Op verzoek van de Tweede Kamer is minister Schippers met de sector in overleg is of de meest kwetsbare groepen bij de maatregel kunnen worden ontzien. LPGGz streeft ernaar de bijdrage helemaal van tafel te krijgen. Volgens LPGGz is de regel namelijk discriminerend en in strijd met het in de Zorgverzekeringswet verankerde recht op zorg. Het Landelijk Platform GGz is de koepelorganisatie van twintig cliënten- en familieorganisaties in de geestelijke gezondheidszorg en vertegenwoordigt ruim één miljoen Nederlanders die jaarlijks een beroep moeten doen op geestelijke gezondheidszorg.

In de uitzending van Nieuwsuur op 22 februari vertelt een vader hoe hij urenlang met zijn minderjarige dochter op de spoedeisende hulp zat. Pas toen zij naar huis konden gaan, werd gezegd dat alles was gefilmd. Ook een vertrouwelijk gesprek tussen de dochter en een arts, waarbij de vader zelf niet aanwezig mocht zijn.

Met deze werkwijze zijn juridische en ethische grenzen overschreden, zeggen Johan Legemaate, hoogleraar medisch recht, en Erwin Kompanje, medisch ethicus. Omdat de camera’s leken op gewone bewakingscamera’s zijn mensen gefilmd zonder dat ze daar erg in hebben gehad. En er is ongevraagd een vreemde toegelaten in de behandelkamer: medewerkers van de filmploeg konden meekijken en meeluisteren tijdens de gesprekken tussen arts en patiënt.

VUmc

Het VUmc zegt dat voor het maken van de beelden steeds zo snel mogelijk toestemming is gevraagd, maar dat is in een spoedsituatie niet altijd mogelijk. Als er geen toestemming werd gegeven is het filmen gestopt en zou het materiaal worden vernietigd. Bij zeer ernstige situaties is niet gefilmd.Op de SEH hingen posters met informatie over de opnamen. Het VUmc werkt vaker mee aan tv-programma’s om te laten zien wat er in de zorg gebeurt en hoe belangrijk dit werk is. Medewerking wordt goed voorbereid met uitgebreide afspraken. Tijdens deze productie is een fout gemaakt. Aan de patiënte en haar vader zijn excuses aangeboden en het beeldmateriaal is vernietigd.

Patiëntenorganisaties

Patiëntenorganisaties zijn boos en reageren verontwaardigd. Warnar, directeur van Cliëntenbelang Amsterdam: ‘Het is de taak van het VUmc om patiënten op zo’n kwetsbaar moment te beschermen, te helpen en naast de medische belangen ook de sociale belangen van patiënten in het oog te houden. Patiënten moeten het vertrouwen hebben dat ze in goede handen en veilig zijn binnen de muren van het VUmc. Dat vertrouwen is nu geschaad.’ 'Het VUmc moet goede zorg bieden waarbij de privacy van de patiënt gewaarborgd is,' zegt Wilna Wind, directeur van de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF). 'Ik vind het stuitend dat dit ziekenhuis kwetsbare patiënten heeft geconfronteerd met camera's ten behoeve van een televisieprogramma. Je mag patiënten nooit in zo'n positie brengen.'

Cliëntenbelang Amsterdam vindt dat hier ethische grenzen zijn overschreden en mogelijk ook juridische. Een cameraploeg, geluidsmensen en andere medewerkers van Eyeworks (RTL-tv ploeg) hebben geen medisch beroepsgeheim, maar zien en horen wel medische, persoonlijke informatie. De Patiënten Participatieraad van het VUmc en Cliëntenbelang Amsterdam zijn nooit vooraf geraadpleegd of geïnformeerd hierover.  Warnar: “Dit mag nooit weer gebeuren en ik verwacht dat de directie van het ziekenhuis openbaar haar excuses aanbiedt en een gebaar maakt naar al die patiënten die in het ziekenhuis aanwezig waren op het moment van de opnames.”

Informatie en Klachtenopvang
Cliëntenbelang Amsterdam roept alle patiënten van VUmc op zich te melden bij het meldpunt Informatie & Klachtenopvang als zij een klacht willen indienen. Het meldpunt biedt ondersteuning bij het vinden van een antwoord op vragen of bij het zoeken van de juiste weg om klachten van patiënten af te handelen. Door alle klachten en vragen die binnenkomen te registreren kan Cliëntenbelang Amsterdam knelpunten signaleren en de betrokken instanties hierop aanspreken. Het meldpunt is telefonisch bereikbaar op (020) 57 77 999 van maandag tot en met vrijdag van 10:00 tot 14:00 uur.

Cliëntenbelang Amsterdam
Cliëntenbelang Amsterdam is een onafhankelijke vereniging met een eigen, zelfstandige doelstelling. De vereniging ziet het als haar maatschappelijke taak te zorgen voor voldoende ondersteuning, informatievoorziening en belangenbehartiging vanuit het cliëntperspectief.

De organisatie richten zich (vooral) op de collectieve belangenbehartiging in Amsterdam en Diemen van, met en voor de volgende doelgroepen:

- mensen met een fysieke, verstandelijke of psychische aandoening of beperking, waardoor zij gebruik moeten maken van specifieke diensten en zorgvoorzieningen

- mensen die, bijvoorbeeld door hun leeftijd, een verhoogd risico lopen op een beperking

- mantelzorgers

- lidorganisaties

Uitgangspunt voor de vereniging is dat ieder individu, met elke culturele achtergrond of afkomst en ongeacht beperkingen als gevolg van handicap, aandoening of leeftijd, aan de samenleving moet kunnen deelnemen. De persoon als geheel staat bij ons centraal. Cliënten worden primair aangesproken op hun kracht, niet op hun beperking.

Prestatiebekostiging is persoonsgebonden en stimuleert daarmee het bieden van goede en doelmatige zorg voor de patiënt: in de buurt als dat kan, in de gespecialiseerde GGz als dat moet. Minister Schippers van VWS heeft op 21 februari in een brief de Tweede Kamer geïnformeerd over de invoering van prestatiebekostiging in de GGz. Het is een onderdeel van integrale bestuurlijke afspraken over een brede inhoudelijke beleidsagenda, die zij met de GGZ-sector, patiëntenorganisaties en zorgverzekeraars aan het maken is.

Minder administratieve lasten

Op dit moment verkeert de GGz-sector tussen een aanbodgereguleerd en een vraaggestuurd systeem  De meeste instellingen worden deels gefinancierd via een budget op basis van AWBZ-parameters en deels via declaraties op basis van DBC’s (diagnosebehandelcombinaties). Zij onderhandelen met een vertegenwoordiger van de zorgverzekeraars. Bij enkele instellingen is sprake van een volledige prestatiebekostiging. Zij onderhandelen met individuele verzekeraars. Dit hybride systeem is niet transparant en leidt tot dubbele administratieve lasten en een ongelijk speelveld.

Meer ruimte voor onderhandelen

De huidige DBC-tarieven, die gebaseerd zijn op de gemiddelde kosten, worden in 2013 vervangen door bandbreedtetarieven. Daardoor ontstaat ruimte om te onderhandelen over passende tarieven voor zware en minder zware vormen van zorg.

Overgangsjaar

Invoering van prestatiebekostiging moet verantwoord en behoedzaam gebeuren. De minister wil abrupte veranderingen in opbrengsten door de overstap van budgettering naar prestatiebekostiging voorkomen. Om die reden wordt 2013 een overgangsjaar, waarin voor instellingen het verschil wordt gedempt tussen inkomsten uit het oude en uit het nieuwe systeem.

Productieve werkwijzen, die langzaam maar zeker leiden tot perverse uitkomsten, zijn niet voorbehouden aan de financiële sector. Ook sectoren als onderwijs, zorg en welzijn hebben hiermee te maken. Het is tijd om te leren van de overeenkomsten tussen de financiële sector en maatschappelijke sectoren en tegenwicht te bieden aan perversiteiten. Dat stelt de RMO in zijn 50e advies: ‘Tegenkracht organiseren; lessen uit de kredietcrisis’. Bespiegelingen over de kredietcrisis gaan vooral over de hervorming van de financiële sector en de gevolgen voor de economie. De vraag of er parallellen bestaan tussen handelingswijzen die bijdroegen aan kredietcrisis en werkwijzen in maatschappelijke sectoren komt nauwelijks aan de orde. In het advies ‘Tegenkracht organiseren’ stelt de RMO precies die vraag. Niet om nieuwe crises te voorspellen, wel om lessen te trekken en een bredere discussie te voeren.Het advies start met werkwijzen in de financiële sector. Aan bod komen de hypotheekverstrekking aan minder-vermogenden in de VS, het gebruik van risicoprofielen om klanten te classificeren en het belonen met bonussen. Deze goedbedoelde en productieve werkwijzen resulteerden uiteindelijk in perverse uitkomsten. Oorspronkelijke doelen raakten uit beeld uit, classificaties gingen een eigen leven leiden en financiële prikkels beloonden de verkeerde ‘successen’.

Onderwijs en zorg

Vergelijkbare situaties kunnen zich voordoen in maatschappelijke sectoren. Het advies bekijkt onder meer de Cito-toets in het primair onderwijs, de indicatiestelling in de zorg en de financieringsstromen in het hbo. Het risico bestaat dat productieve werkwijzen ook daar zo dominant worden dat perverse effecten niet uitblijven. Op dat moment overheersen de kortetermijnbelangen de noodzakelijke langetermijnbelangen. Een verklaring hiervoor is gelegen in het streven naar een beheersing van de complexe werkelijkheid. Gaandeweg kan er een situatie ontstaan waarin men aan andere zienswijzen voorbij gaat en organisaties steeds eenvormiger worden. Omdat dit proces zich langzaam en stapsgewijs voltrekt, is het vaak pas zichtbaar als de perverse effecten zich in verregaande vorm aandienen. Zo lang het goed gaat, is er geen reden tot zorg, zo lijkt het.

Tegenkracht door variatie en tegenspraak

Die houding bestrijdt de RMO. Om het optreden van perverse effecten moeilijker te maken, is continue tegenkracht noodzakelijk. Ten eerste beveelt de Raad aan methodische armoede tegen te gaan en juist te kiezen voor een variëteit aan werkwijzen. Het is goed om gekozen methodes steeds ter discussie te stellen en met elkaar te vergelijken. Echte variatie die recht doet aan de vraag van klanten of cliënten ontstaat bovendien pas wanneer de financiering niet aan één bepaalde werkwijze is gekoppeld. Ten tweede adviseert de Raad te werken aan tegenspraak in een sector of organisatie. Bijvoorbeeld door kritiek en tegengeluiden te belonen en cliënten en consumenten hier nadrukkelijk een rol in te geven. Kritische geluiden zijn essentieel om het ontstaan van naar binnen gekeerde organisaties en sectoren te voorkomen.

Op 18 januari 2012 overleed Chris van Faassen. Zij was zeer actief in de Brabantse patiëntenbeweging en betekende veel voor de voor de belangenbehartiging van lotgenoten. Zij levert aan het zelfgekozen einde van haar leven een prachtig boek af: De vrouw van 100 dokters. Dit boek geeft inzicht in haar persoonlijke geschiedenis en drijfveren en maakt zichtbaar hoe een mens lange tijd overeind kan blijven ondanks veel tegenslag. Het toont hoe eigen regie en een gelukkig gezinsleven intact kunnen blijven. Het laat de rafelranden zien van de verzorgingsstaat in ontmanteling en leert mooie lessen over de omgang tussen patiënten en professionele zorgverleners. Het is bovenal een boek over het leven van een krachtige vrouw die anderen weet te raken. Het boek is mede gefinancierd door Zorgbelang Brabant en is te koop in de boekhandel voor € 14,95. Er zijn veel positieve reacties gekomen op dit boek en een tweede druk is inmiddels in voorbereiding.

Ervaringsdeskundigen aan het woord

Wat zijn de kenmerken van ervaringsdeskundigheid? Wat bepaalt of het inzetten van ervaringsdeskundigheid succes heeft? In de brochure ‘Aan het woord’ staan veertien portretten van ervaringsdeskundigen. De titel is gekozen omdat de meeste ervaringsdeskundigen het stuk zelf hebben geschreven. Enkele portretten zijn gebaseerd op een interview. Eén van de schrijvers is Bert van Helvoirt, betrokken bij Zorgbelang Brabant. De ervaringsdeskundigen beschrijven het proces dat zij hebben doorgemaakt en hoe zij ertoe zijn gekomen hun ervaringen en kennis in te zetten ten behoeve van anderen. De brochure is een uitgave van Movisie.

De film Thuiskomen gaat over de  85-jarige Tom die moet verhuizen naar een verzorgingshuis. Hij bekijkt zijn nieuwe wereld van bingo en gezamenlijke maaltijden met argwaan. Hij zoekt geen contact met zijn medebewoners en blijft het liefst op zijn kamer met zijn eigen muziek en boeken. Heel langzaam leert hij anderen toe te laten. De film is ontstaan uit twee vragen: wat betekent een gedwongen verhuizing voor iemand en in hoeverre vormen vooroordelen een belemmering bij het leggen van nieuwe contacten. De film is gemaakt door Nachtzon Media in samenwerking met ouderenorganisaties en een aantal fondsen. Bij de film hoort een gesprekshandleiding. Op de website vindt u een interview met de hoofdrolspelers. Enkele fragmenten daaruit leest u hier.

Eric van der Donk (Tom)

‘Ik vind ouder worden op zich niet vervelend: ik moet niets meer en doe alleen waar ik zin in heb. Wel gebeurt er veel wat soms ongemerkt aan mij voorbij gaat, bijvoorbeeld op het gebied van nieuwe communicatiemiddelen. Ik herken mezelf wel een beetje in Tom, hoewel het afwijzen van de helpende hand niet mijn toon zou zijn. Wat mij opviel in het verzorgingshuis waar we de film hebben opgenomen is, dat  de mensen zich opsluiten in hun kamer tussen hun eigen spulletjes.’

Wim van Rooij (buurman Max)

’Het ergste van ouder worden is de lichamelijke achteruitgang terwijl je geest nog functioneert als in je jonge jaren. De leuke kanten zijn de rust en de tijd die je voor vele dingen kunt nemen. Uiterlijke zaken zijn niet meer van belang en je maakt je niet meer druk om futiliteiten. De weerzin om met zijn handicaps om te gaan is voor Tom een vreselijke belemmering. Max heeft een ander karakter. Hij heeft geduld en begrijpt hoe moeilijk het voor Tom is om zijn zelfstandigheid op te geven. Wat mij opviel in het verzorgingshuis waar we de film hebben opgenomen is de afhankelijkheid. Maar ook de liefdevolle zorg en de belangstelling van het personeel.'

De gids dient ter ondersteuning van de inkoop van AWBZ-zorg en kan tevens dienen als naslagwerk voor zorgaanbieders en cliëntenorganisaties. De gids geeft inzicht in speerpunten, ambities en het proces van zorginkoop. Aan deze tweede editie is een uitgebreid hoofdstuk toegevoegd over kwaliteit. Ook wordt aandacht besteed aan de uitvoering van de AWBZ door zorgverzekeraars per 2013. Naast een duidelijke tijdsplanning geeft de gids informatie over de integratie van cure en care en de samenwerking met gemeenten.

Ambities concreet maken

Het Nivel (Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg) en de afdeling Medische Genetica van het UMC Utrecht (Universitair Medisch Centrum) ontwikkelden een website met informatie voor vrouwen die advies willen over erfelijkheidsonderzoek voor borstkanker. Aan de hand van een vragenlijst wordt de informatie aangepast aan de persoonlijke behoeften van de adviesvrager. De website is alleen toegankelijk voor deelnemers aan het onderzoek. Doel is de bezoeker beter voor te bereiden op het eerste consult.

Beter voorbereid

‘Veel patiënten zoeken op internet naar informatie over hun ziekte of kans op een ziekte. Daar zijn zorgverleners niet altijd blij mee. Maar je kan het ook gericht als hulpmiddel gebruiken en inzetten om patiënten beter voor te bereiden op het consult.’ Dat zegt NIVEL-onderzoeker Akke Albada, die op dit onderzoek is gepromoveerd. Meer dan honderd vrouwen die van het ziekenhuis een login kregen, bezochten uitgebreid de website als voorbereiding op hun eerste bezoek aan de klinisch geneticus of genetisch consulent. Zo’n bezoek duurde gemiddeld 21 minuten. De gebruikers waren heel positief over de website. Ze vonden de informatie bruikbaar en goed passen op hun individuele situatie.

Leeftijd en ervaring niet van belang; vragen formuleren nog moeilijk

De onderzoekers bekeken ook in hoeverre verschillende leeftijdsgroepen uit de voeten konden met de website. Ze vonden geen verschil in leeftijd en in hoe vertrouwd mensen waren met internet. Albada: ‘Ook ouderen kunnen overweg met een eenvoudige website, zolang ze maar een directe link krijgen van het ziekenhuis.’ De website biedt de mogelijkheid vragen voor het consult op te schrijven. Deze worden naar de klinisch geneticus of genetisch consulent gestuurd via een beveiligde verbinding en vormen het beginpunt voor het consult. Minder dan de helft van de vrouwen maakte gebruik van deze mogelijkheid. Albada: ‘Dit willen we nog verbeteren, misschien met voorbeeldvragen. Blijkbaar is het voor patiënten lastig hun vragen te formuleren en moeten zorgverleners nog meer benadrukken dat zij het belangrijk vinden dat patiënten met hun vragen komen.’

Ook geschikt voor andere ziektebeelden

Nu is er een apart budget voor ziekenhuizen en een apart budget voor huisartsen. Het is met name voor ziekenhuizen een stimulans om zoveel mogelijk verrichtingen te doen. Daarnaast zorgt het financiële schot tussen huisartsenzorg en ziekenhuiszorg dat er amper noodzaak is voor samenwerking. Door het maken van één budget voor de eerste en tweede lijn ontstaat er een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Daarnaast moeten volumeprikkels in de tweede lijn worden weggehaald. Doel is in de eerste lijn doen wat kan en slechts doorverwijzen naar de tweede lijn als dat noodzakelijk is. Zo zal passende zorg op de juiste plaats geleverd worden en wordt het mogelijk om budget over te houden.

Meer wijkgerichte zorg

Het geld dat zo overblijft kan gebruikt worden voor een wijkgerichte aanpak. Want de NPCF vindt dat het zorgaanbod veel beter moet aansluiten op de zorgvraag van de inwoners van een wijk of regio. Voor patiënten is het van belang dat goede zorg op de juiste plaats wordt geleverd: dichtbij als het kan, alleen verder weg als dat moet. Ook activiteiten op het gebied van preventie, gezondheidsbevordering en welzijn moeten veel meer gebiedsgericht worden georganiseerd. ‘We denken dat door een betere samenwerking tussen huisartsen, therapeuten, thuishulp en andere zorg in de wijk patiënten minder snel verwezen hoeven worden naar de duurdere ziekenhuiszorg’, licht Wilna Wind toe. ‘Ook moet je kijken welke hulp er beter door bijvoorbeeld maatschappelijk werk of vrijwilligers geleverd kan worden. Want een probleem als eenzaamheid los je niet op met pillen en ook niet per definitie bij de huisarts."

Agenda

De NPCF heeft een position paper opgesteld over beheersing van de zorgkosten. Voorafgaand aan het debat over de toekomst van het zorglandschap op woensdag 15 februari is een brief aan de Kamer gestuurd. De NPCF maakt zich grote zorgen over de huidige conflicten tussen de partijen in de zorg en gaat daarom binnenkort een ronde tafel-gesprek organiseren. Voor het organiseren van een goed functionerend zorglandschap is samenwerking nodig en dient de patiënt een stevige rol daarbij te krijgen.

Per 1 januari 2012 betalen patiënten voor tweedelijns geestelijke gezondheidszorg een eigen bijdrage, die per individu kan variëren van minimaal 200 tot meer dan 2000 euro per jaar. De minister van VWS wil besparen door de drempel naar specialistische zorg fors te verhogen. Voor sommigen is deze financiële drempel zo hoog, dat zij geen aanspraak meer kunnen maken op noodzakelijke zorg.

Discriminerend

Dat patiënten met een psychiatrische aandoening wel een eigen bijdrage betalen en patiënten met een lichamelijke aandoening niet is een onterecht onderscheid en dus discriminerend, vindt het Landelijk Platform GGz. Ook is de regel stigmatiserend, alsof geestelijke ziekteverschijnselen minder urgent zijn dan somatische. Het platform is verbaasd dat het ministerie, voorafgaand aan de invoering van de eigen bijdrage, geen enkel onderzoek heeft gedaan naar de effecten.

Juridisch toetsen

Daarom wil het Landelijk Platform GGz de invoering van de eigen bijdrage juridisch laten toetsen. Het Landelijk Platform GGz heeft zich samen met andere partijen verzet tegen de invoering van de eigen bijdrage. Meer dan 47.000 mensen tekenden een petitie en 10.000 bezorgde patiënten, familieleden en medewerkers in de GGz bezochten in juni 2011 de door het platform georganiseerde protestmanifestatie op het Malieveld. Wie in de problemen komt door de bezuinigingen kan dit melden bij het LPGGz op Meld je zorg. Dit is een meldpunt voor iedereen in de geestelijke gezondheidszorg of maatschappelijke opvang die vragen en/of klachten heeft over het zorgstelsel.

Dagelijks wordt de gratis EHBO-app ruim 450 keer gedownload. Uit onderzoek onder de downloaders blijkt dat 95 procent van hen de app aanbeveelt bij anderen. De gebruikers vinden de informatie duidelijk, nuttig en overzichtelijk. Ruim 1500 mensen hebben de applicatie al gebruikt bij ongevallen om te weten wat te doen bij bijvoorbeeld brand- en snijwonden, maar ook bij diarree, flauwvallen, hersenschudding, hartstilstand en epilepsie.

Weinig kennis van EHBO

Bijna de helft van de Nederlanders beschikt over een smartphone. Slechts 3% beschikt over aantoonbare Eerste Hulp kennis. Dit niveau is erg laag ten opzichte van landen als Duitsland en Oostenrijk (80%). Het Nederlandse Rode Kruis zet zich op diverse manieren in om dit kennis niveau in Nederland te verbeteren. Ze hoopt dat de EHBO-app ertoe bijdraagt dat meer mensen Eerste Hulp gaan verlenen. De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) steunt de app. Volgens de huisartsen is het een goede aanvulling om te weten wat te doen bij spoed. Wel adviseert de LHV bij twijfel een arts te raadplegen.

Het Rode Kruis

Het Rode Kruis is het symbool geworden voor hulp aan mensen in nood en wereldwijd een van de grote spelers op het gebied van Eerste Hulpverlening en Eerste Hulp onderwijs. Door de inspanningen van het Rode Kruis worden wereldwijd jaarlijks tienduizenden levens gered. Ieder jaar organiseren meer dan 100 Rode Kruis en Rode Halve Maan verenigingen wereldwijd activiteiten om mensen bewust te maken van het belang van Eerste Hulp.

Met e-health worden de toepassingen van ICT in de gezondheidszorg bedoeld, zoals electronische informatiesystemen, telezorg en zorgnetwerken. Door e-health verschuift de klassieke verhouding tussen dokter en patiënt. Mensen kunnen hun eigen gezondheid beter monitoren en zo meebeslissen over de behandeling. De vraag is in hoeverre e-health en zelfmanagement een oplossing bieden voor de financiële grenzen en personeelstekorten waar de zorg mee te maken krijgt. Bureau Ape (economisch onderzoek en advies) onderzocht voor vijf aandoeningen (astma, hartfalen, Thrombose, diabetes en depressei) wat de winst is van e-health.

Resultaten onderzoek

Zelfmanagement bij astmapatiënten leidt een daling van het aantal ziekenhuisopnamen en doktersbezoeken. Een stijging van het percentage ‘zelfmanagers’ betekent een aanzienlijke besparing, zowel op de zorgkosten als op de inzet van zorgverleners. Telezorg bij hartfalen en zelfmeting bij thrombose leiden tot een daling van de sterfte en van het aantal ziekenhuisopnamen. Bij diabetes is medicatietrouw van groot belang; ook hier valt veel winst te behalen met ICT-toepassingen. Internettherapie is effectief bij een milde tot gematigde depressie en betekent een enorme besparing op arbeidsuren en kosten.

Conclusie

Zorgverlening kan meer efficiënt worden geregeld met de huidige stand van de techniek. Zorggebruikers hebben ook behoefte aan e-health en zelfmanagement: zo houden zij, op zelfgekozen tijden, de regie. Het onderzoek toont aan dat meer toepassing van e-health en zelfmanagement veel kan opleveren: minder personeel nodig, minder kosten, een daling van de sterftekans en meer kwaliteit van leven. Wel waarschuwt Ape voor al te hoge verwachtingen. Niet elke innovatie levert een besparing op. Zelfmeting bij thrombose gaf wel een betere kwaliteit zorg, maar ook extra kosten voor apparatuur en training. Het advies is om beloftevolle technologieën eerst uit te testen en pas na bewezen voordeel op grote schaal te verspreiden.

De kosten van de zorg lopen enorm op. In de afgelopen tien jaar zijn de zorguitgaven bijna verdubbeld en de verwachting is dat die kosten in de toekomst blijven stijgen. SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan waarschuwt dat, als we zo doorgaan, straks een derde van de overheidsuitgaven naar de zorg gaat. Dat kan ten koste gaan van andere essentiële voorzieningen als onderwijs en infrastructuur. We kunnen ons geld immers maar één keer uitgeven en zullen dus keuzes moeten maken. Alleen zo kan de zorg ook voor volgende generaties betaalbaar blijven.

Adviesaanvraag

Het kabinet heeft de SER gevraagd te adviseren over de toekomstbestendigheid van de zorg. Werkgevers, werknemers en onafhankelijke kroonleden gaan zich hierover buigen. De SER roept iedereen met een visie op deze problematiek op mee te doen aan de internetconsultatie. Mensen kunnen via de website van de SER hun ideeën doorgeven. Het advies wordt voorbereid door de Commissie Sociale Zekerheid en Gezondheidszorg. Deze commissie, waarin werkgevers, werknemers en onafhankelijke deskundigen zitten, wil graag de visie vernemen van de betrokkenen bij de zorg.

Online consultatie

Ter voorbereiding op het advies organiseert de commissie hoorzittingen voor patiëntenorganisaties en professionals in de zorg. Tevens is gestart met een online consultatie, waardoor iedereen in de gelegenheid wordt gesteld zijn mening te geven.  De commissie wil graag uw visie vernemen op een viiftal vragen.  Wat zijn volgens u de concrete knelpunten in de gezondheidszorg? Waardoor worden deze problemen veroorzaakt? Hoe kijkt u aan tegen de huidige marktordening en financiering van de zorg? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de kosten van de zorg minder hard gaan stijgen? Hoe kunnen toekomstige personeelstekorten in de zorg worden voorkomen? Gevraagd wordt om voor 1 maart te reageren.

Onderzoeken tonen aan dat de zorgvraag toeneemt, de kosten stijgen en de kwaliteit beter kan. Mieke Rijken van het Nivel gaf een overzicht van de ontwikkelingen die zijn ingezet. De programmatische aanpak leidt tot ontwikkeling van normen en meetpunten. In eigen regie en eigen verantwoordelijkheid zal veel geïnvesteerd moeten worden. Dit vereist van professionals een meer coachende rol. Van de patiënt wordt veel verwacht, misschien wel teveel. Dat geldt ook voor zelfredzaamheid en participatie. Niet iedereen kan aan die hoge verwachtingen voldoen: mensen die zorg vragen zijn veelal kwetsbaar. Andere belangrijke aandachtspunten voor de toekomst zijn preventie en mensen met meerdere aandoeningen. Ook financiën vormen een belangrijk punt; nu is vaak sprake van onjuiste prikkels.

Variatie en eigen verantwoordelijkheid

Paul Frissen, hoogleraar bestuurskunde en lid van de Raad voor Maatschappelijk Ontwikkeling, plaatste een aantal kritische kanttekeningen bij het huidige beleid. Maar het is duidelijk dat we steeds meer willen en dus moeten nadenken over de vraag hoe we dat gaan organiseren en betalen. Naar zijn mening vraagt dit om meer eigen verantwoordelijkheid, ook op financieel gebied: we zullen meer zelf moeten betalen. Daarnaast dient gezocht te worden naar nieuwe vormen van solidariteit. En in beleid dient ruimte te zijn voor variatie: gelijkheid leidt tot verschraling en bureaucratie.

Discussie

Zelfmanagement is niet voor iedereen weggelegd. Over het percentage dat daartoe wel in staat is, verschillen de meningen. Wel helpt het om een vangnet achter je te weten. Gepleit wordt voor de terugkeer van de wijkverpleeg-kundige. Nieuwe vormen van solidariteit vragen om betrokkenheid: investeren in een groep, die te zijner tijd voor jou wil zorgen. Mensen gaan nog steeds verbanden aan, al zijn ze minder vanzelfsprekend en continu dan vroeger. Belangrijk is ook het verwachte tekort aan menskracht in de zorg. Innovaties in het arbeidsproces en technische ontwikkelingen zijn hard nodig. Daarnaast is een goede afstemming met de cliënt belangrijk: de cliënt als deel van het team!

Tranzo

Tranzo is het wetenschappelijk centrum voor zorg en welzijn van Tilburg University. Het centrum wil een brug slaan tussen wetenschap, praktijk en zorgvraag. Centraal staan de academische werkplaatsen, waarin wordt samengewerkt met praktijkinstellingen. De bijeenkomst werd georganiseerd door de academische werkplaats AW Chronische Zorg.

Online bestelde pillen kunnen gevaarlijk zijn voor de volksgezondheid. 'Ook de verpakkingen en bijsluiters verschillen vaak nauwelijks van de 'echte' geneesmiddelen. Online bestelde neppillen zijn gevaarlijk voor de volksgezondheid omdat er geen zekerheid is over de samenstelling en veiligheid van de pillen. Zo kunnen er bijvoorbeeld giftige stoffen in neppillen zitten', aldus apotheker Rik Wagenaar van het laboratorium van de KNMP, de beroepsorganisatie van apothekers.

Nep-webshop

Om potentiële bestellers te waarschuwen bood vorig jaar de nep-webshop medicijnen als slaappillen, antidepressiva, erectiepillen en afslankmiddelen aan. De webshop was in opdracht van het ministerie van VWS gebouwd om aan te tonen hoe makkelijk het is om bedrogen te worden. De nep-webshop haalde de top 3 van zoekmachines voor slaappillen en antidepressiva en trok ruim 18.000 bezoekers. Als mensen via deze onechte webwinkel medicijnen wilden bestellen, kregen ze een bericht dat het niet om een echte online-apotheek ging. Bezoekers reageerden met: ‘Ik schrik ervan’ en ‘Net echt’.

Waarschuwen blijft nodig

Naar aanleiding van deze bevindingen blijft VWS aandacht vragen voor de gevaren van het online bestellen van medicijnen. Volgens het ministerie is dat nodig omdat uit onderzoek blijkt dat ruim 500.000 mensen in Nederland op internet medicijnen kopen zonder doktersrecept. De verwachting is dat dit aantal stijgt. Op de voorlichtingswebsite internetpillen.nl van VWS staat hoe u de betrouwbaarheid van een aanbieder kunt checken.

Kunnen mensen met een verstandelijke beperking makkelijker zelfstandig informatie begrijpen via stripverhalen dan via verhalen met pictogrammen? LFB, de belangenorganisatie door en voor mensen met een verstandelijke beperking en LSR, landelijke steunpunt (mede)zeggenschap, onderzochten dit samen. Bij dertig mensen zijn interviews afgenomen door een interviewer met een verstandelijke beperking van de LFB en een medewerker van het LSR. Het onderzoek is gesubsidieerd door het fonds NSGK voor het gehandicapte kind.

Gebruik van stripverhalen
Stripverhalen worden in Nederland nog relatief weinig gebruikt in voorlichting of educatieve informatieoverdracht. In de VS, China en Japan bijvoorbeeld, is het veel gebruikelijker om stripverhalen voor dit doel in te zetten. Ook wordt er in ontwikkelingslanden projectmatig gebruik gemaakt van stripverhalen bij bijvoorbeeld gezondheidsvoorlichting aan niet-gealfabetiseerde mensen. Reden voor LSR en LFB om onderzoek te willen doen naar de meerwaarde van stripverhalen bij informatieoverdracht aan mensen met een verstandelijke beperking die laaggeletterd zijn.

Onderzoek: twee verhalen

Voor het onderzoek zijn twee verhalen gemaakt over actuele onderwerpen: reizen met de ov-chipkaart met de bus en regie over je eigen leven. Beide thema’s zijn uitgewerkt in een verhaal met pictogrammen en een stripverhaal. De projectorganisaties hebben de verhalen zelf geschreven. Samen met striptekenaar Arjan van der Linden zijn ze ‘vertaald’ naar stripverhalen. Dertig testpersonen met een verstandelijke beperking hebben zowel een stripverhaal van het ene onderwerp als een verhaal met pictogrammen van het andere onderwerp gelezen.

Uitkomsten: stripverhaal nodigt uit
Uit het onderzoek kwam naar voren dat mensen inderdaad makkelijker zelfstandig een stripverhaal begrepen. Ook voor mensen die het verhaal niet zelfstandig begrepen, was het stripverhaal een goed hulpmiddel om samen de informatie op te doen. Omdat het leuker en makkelijker is, lijkt het ook te stimuleren tot lezen, zo kregen interviewers van de LFB de indruk. Vrijwel alle testpersonen waren enthousiast over de kleuren en de figuren die in de stripverhalen gebruikt zijn. Het nodigt uit en motiveert de informatie tot zich te nemen. Men kan zich in een verhaal herkennen. ‘Dat poppetje in het verhaal doet en kijkt hetzelfde als ik. Daardoor snap ik het beter,’ was één van de reacties van een geïnterviewde deelnemer.

Rapport en informatiekaart

De meeste mensen met een verstandelijke beperking die een beetje kunnen lezen, doen dat vaak met behulp van pictogrammen. Het zou leuk en nuttig zijn als er meer stripverhalen zouden komen voor deze doelgroep. In ieder geval voor verhalen die voorlichtingswaarde voor een langere termijn hebben. Over dit onderzoek is een rapport en een informatiekaart in eenvoudig taal gepubliceerd. Makers van informatiemateriaal voor mensen met een verstandelijke beperking kunnen deze informatie als handreiking gebruiken.

Algemene informatie en tips
In de brochure vindt u ook algemene informatie en tips bij de aangifte inkomstenbelasting. Alle informatie heeft betrekking op het belastingjaar 2011, waarover u aangifte moet doen in het voorjaar van 2012. U kunt de brochure bestellen via de webwinkel van de CG-raad. Kosten: 5,80 euro (incl. verzendkosten). De informatie is ook te vinden op de website Meerkosten.nl

Het startsein, dat bestond uit het verscheuren van talloze papieren met overbodige regels, werd vanmiddag gegeven bij Zorggroep Opella in Bennekom. Het experiment bestaat uit 28 instellingen die in meer of mindere mate regelarm gaan werken. Zij hebben zelf voorstellen gedaan voor deze experimenten. Twee instellingen, waaronder Opella, beginnen helemaal zonder regels. Zij gaan regelvrij werken.

Eigen inzicht

Veldhuijzen van Zanten hoopt dat veel regels in de zorg overboord gezet kunnen worden. 'De mensen die de regels maken en de mensen in de zorg zijn elkaar ergens kwijtgeraakt. We gaan rebels tegen de brij van regels in. Medewerkers mogen meer naar inzicht gaan handelen.' Als blijkt dat regels overbodig zijn, worden ze landelijk afgeschaft. De staatssecretaris spreekt van een geslaagd experiment ‘wanneer cliënten tevreden zijn en medewerkers hun werk zo kunnen doen dat ze er trots op zijn’.

Veel hinderlijke regels

Zorgaanbieders in de langdurige zorg gaven eerder massaal gehoor aan de oproep van de staatssecretaris toen zij in juli 2011 vroeg hinderlijke regels te melden. Door circa 230 zorginstellingen zijn in twee maanden tijd 700 meldingen gedaan. Het experiment regelarme instellingen is opgenomen in het regeer- en gedoogakkoord. Veldhuijzen van Zanten stuurde op 23 december 2011 hierover een brief naar de Tweede Kamer.

De CG-Raad roept gemeenten op om ogenblikkelijk met deze ‘onwettige praktijken' te stoppen. De CG-Raad berichtte al eerder dat het voeren van inkomensgrenzen in de Wmo niet mag. Sommige gemeenten hielden echter vol dat het wél mag. De Centrale Raad van Beroep heeft zich nu heel duidelijk uitgesproken over het toepassen van inkomensgrenzen: het mag inderdaad niet.

Uitzending Kassa
Het tv-programma Kassa berichtte zaterdag uitgebreid over het uitsluiten van mensen op basis van inkomensgrenzen. De CG-Raad, Stichting de Ombudsman en de Wmo-wethouder van Zwijndrecht Aaike Kamsteeg gaven in de studio commentaar. De wethouder gaf tot tevredenheid van de CG-Raad aan dat Zwijndrecht nu afziet van het voornemen om een inkomensgrens in te voeren. Woordvoerder Rolf Smid van de CG-Raad noemde het 'van de zotte' dat gemeenten een muur optrekken rond de Wmo en heel veel chronisch zieken en gehandicapten buitensluiten. Terwijl de Wmo juist in het leven is geroepen om deze groep beter te kunnen helpen.

Bekijk de uitzending van Kassa

Onderzoek Ombudsman
Stichting de Ombudsman, waar de CG-Raad nauw mee samenwerkt, begint in februari met een onderzoek naar de Wmo-praktijk van gemeenten. Het onderzoek richt zich op de financiële voorwaarden die gemeenten stellen. Voor de duidelijkheid: eigen bijdragen zijn wel toegestaan. Maar andere financiële bepalingen niet, zoals inkomensgrenzen en besparingsbijdragen. Als uw Wmo-aanvraag is afgewezen vanwege uw inkomen of een andere financiële voorwaarde, kunt u dat melden bij Stichting de Ombudsman. Zie ook het achtergrondartikel 'Geen ruimte voor inkomensgrens' van Stichting De Ombudsman.

Petra Schout, projectleider zorginkoop van programma Kwaliteit in Zicht, had het in het preseminar over de patiënt als consument op de zorgverzekeringsmarkt. Ook sprak zij over de kwaliteitscriteria voor zorginkoop vanuit patiëntenperspectief en hoe de zorgverzekeraars deze kunnen inpassen in hun contracten. Het programma Kwaliteit in Zicht is een samenwerkingsverband tussen het Astma Fonds, de Diabetesvereniging Nederland, De Hart&Vaatgroep, de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties, de Reumapatiëntenbond, de Vereniging Spierziekten Nederland, de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie en Zorgbelang Nederland.

Zorginkoop

Op het hoofdcongres nam Wilna Wind van de NPCF plaats in het discussieforum. Daarin gaf zij aan dat ook de patiënt een verantwoordelijkheid heeft en nog moet leren. Voorwaarde daarvoor is wel de transparantie van kwaliteitsgegevens. Heleen Post, projectmanager Kwaliteit in Zicht, ging dieper op in op de rol van de patiënt bij de zorginkoop. Samen met Menzis presenteerde zij een praktijkcase over de oncologische nazorg en werd het programma Kwaliteit in Zicht verder uitgediept.

Patiënt als derde partij

Grote belangstelling was er ook voor Heleen’s presentatie tijdens de Masterclass op de derde dag. Daarin was ruimte voor discussie over de verschillende inkoopcriteria vanuit patiëntenperspectief die het programma Kwaliteit in Zicht opgesteld heeft. Al met al kwam dit jaar de patiënt goed aan bod en pakken de gezamenlijke patiëntenorganisaties hun rol als derdepartij in het zorgstelsel naast de zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Meer informatie over het programma Kwaliteit in Zicht is te vinden op www.programmakwaliteitinzicht.nl en meer over de congresdagen op http://www.dagvandezorgverzekeraars.nl .

De oproep van patiëntenfederatie NPCF om online een overzicht te publiceren van de tandartstarieven vindt gehoor. Zorgverzekeraars Nederland (ZN) gaat samen met de NPCF een helder en compleet overzicht maken van alle tandartstarieven, dat online te raadplegen is. Volgende week vindt ook een gesprek plaats met de Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (NMT) over een eventuele samenwerking.

Prijzen vergelijken

Wilna Wind, directeur NPCF: ‘We zijn heel blij dat we samen de handschoen oppakken. Het is voor patiënten van groot belang om prijzen te kunnen vergelijken. Tot nu toe kon dat niet, omdat er geen goed overzicht van tarieven is. Binnenkort kun je als patiënt bekijken of jouw tandarts duurder is dan die een straat verderop. Dan kun je beter een keuze maken.’ Pieter Hasekamp, algemeen directeur van ZN: ‘Wij vinden het van groot belang dat patiënten kunnen weten wat de tandarts kost. Een overzichtssite van tandartstarieven kan hierbij helpen.’

Eerste stap

Volgens de NPCF is de patiënt gebaat bij volledige openheid. ‘Wat kost de tandarts en welke kwaliteit krijg je daarvoor, die informatie heb je nodig’, zegt Wilna Wind. ‘Deze overzichtssite is een eerste stap hierin. De volgende stap wordt het openbaar maken van de kwaliteitsinformatie. Want op dit moment is de informatie over kwaliteit er helemaal niet.’

Zorgkaart Nederland

De tarieven van alle tandartsen worden gepubliceerd op Zorgkaart Nederland, de reviewsite voor de zorg. Naast waarderingen over zorgverleners, waaronder tandartsen, kunnen patiënten daar straks dus ook de prijzen vergelijken van de alle tandartsen in hun buurt. ‘Dat moet in begrijpelijk taal gebeuren’, vindt Wilna Wind van de NPCF. ‘Dus op de prijslijst moet niet staan wat een extractie kost, maar gewoon wat de prijs is van het trekken van een kies of tand.’

Het onderzoek is uitgevoerd met behulp van een schriftelijke vragenlijst onder patiënten in de regio Gooi en Vechtstreek. Er zijn 300 vragenlijsten verstuurd; bijna de helft (142) is ingevuld en teruggestuurd. Voor het onderzoek is gebruik gemaakt van vijf criteria uit de Basisset Kwaliteitscriteria  voor mensen met een chronische ziekte (uit het programma Kwaliteit in Zicht). Ook is een bijeenkomst georganiseerd, waarbij patiënten met elkaar in gesprek gingen over hun ervaringen met de POH-GGZ.

Kwaliteitscriteria: de reultaten

Toegankelijkheid

De meeste patiënten (85%) zijn via de huisarts naar de POH-GGZ verwezen. 5% kwam op eigen initiatief en 10% via derden. Het is geen probleem was om een afspraak met de POH-GGZ te maken, zegt 90%. Over de bereikbaarheid is 75% tevreden.

Continuïteit

De patiënten denken dat het uitwisselen van informatie nodig is om goede beslissingen over de behandeling te kunnen nemen. Maar de helft weet niet welke informatie de huisarts aan de POH-GGZ heeft doorgegeven en 70% weet niet welke informatie de POH-GGZ doorgeeft aan de huisarts.

Informatie

De meeste patiënten zijn tevreden over de informatie die ze krijgen. Meestal krijgt men geen informatie vooraf, maar dat wordt ook niet nodig gevonden. Tijdens de behandeling geeft de POH-GGZ op een begrijpelijke manier uitleg, zegt 95%. Over de aanpak, andere behandelmogelijkheden, inzage in het dossier en patiëntenrechten wordt weinig gesproken, zo blijkt.

Steun en respect

De POH-GGZ begrijpt wat er aan de hand is, zegt vrijwel iedereen. 90% vindt dat de POH-GGZ altijd aandachtig luistert en 70% vindt dat de POH-GGZ altijd genoeg tijd heeft.

Behandelomgeving

Privacy is belangrijk: een gehorige ruimte wordt als erg vervelend ervaren. Ook is het prettig, zegt iemand, als je niet langs of door een volle wachtkamer hoeft. Hoe men de behandelruimte ervaart, heeft te maken met persoonlijke voorkeuren. Maar 12% zou een minder kille ruimte wensen. Het aanbieden van koffie of thee wordt erg op prijs gesteld.

Conclusies

De POH-GGZ is goed bereikbaar en patiënten zijn tevreden over de bejegening. De informatie-uitwisseling tussen de behandelaren is niet voldoende transparant en ook de informatie over de behandeling kan beter. De behandelruimte wordt soms als kil ervaren en biedt niet altijd genoeg privacy. De POH-GGZ wordt krijgt van de patiënten als cijfer gemiddeld een 7,1.

Aanbevelingen

Zorgbelang Noord-Holland doet de volgende aanbevelingen.

- Laat het eerste consult met de POH-GGZ binnen twee weken plaatsvinden.

- Verduidelijk de rol van de POH-GGZ binnen de huisartsenpraktijk.

- Stel informatierichtlijnen op en evalueer de verstrekte informatie periodiek.

- Bespreek de verwachtingen van de patiënt tijdens het eerste consult.

- Maak van de privacy in de behandelomgeving een prioriteit.

GGZ Kennisdag

Op 2 februari 2012 wordt in de Beurs van Berlage in Amsterdam de jaarlijkse GGZ Kennisdag georganiseerd. Het centrale thema is: De eerstelijn, klaar voor de toekomst? De eerstelijnszorg staat voor een belangrijke uitdaging. De zorgvraag neemt toe, er is behoefte aan betaalbare kwalitatieve zorg die laagdrempelig en toegankelijk is. Kernvraag is: hoe kan de eerstelijnszorg hierop inspelen en zich efficiënt organiseren? Diverse experts zullen hierop ingegaan. Ook Zorgbelang Noord-Holland is aanwezig om de resultaten van dit onderzoek te presenteren.

Met deze test kunnen mensen die in aanmerking komen voor een pgb zelf onderzoeken of zij wel of niet geschikt zijn voor het werken met een pgb. Wie de vragenlijst digitaal invult, krijgt een persoonlijk advies waarin staat of het pgb bij hem of haar past. Soms is er de mogelijkheid die geschiktheid te vergroten, bijvoorbeeld door het volgen van een cursus of het uitbesteden van taken. De test is gemaakt in nauw overleg met (potentiële) budgethouders; zij hebben aangegeven wat de belangrijkste vaardigheden zijn waarover een budgethouder moet beschikken. Ook hebben uitvoeringsinstanties en cliëntorganisaties meegedacht. Onderzoeksbureau SmartAgent heeft in opdracht van Per Saldo de pgb-test ontwikkeld.

Meehelpen met verbeteren

Om deze test verder te verbeteren zoekt Per Saldo potentiële budgethouders, die de test willen invullen en laten weten wat ze ervan vinden. Aan mensen die overwegen met een pgb te gaan werken, wordt gevraagd om deze test in te vullen en te laten weten wat ze ervan vinden. In het vak Opmerkingen kunnen zij op- en aanmerkingen kwijt. Die worden verwerkt in de definitieve versie van de pgb-test, die medio juni gereed zal zijn.

Doe de pgb-test!

U gaat gebruik maken van professionele zorg, hulp of begeleiding. U hebt al een aanvraag ingediend voor die hulp, of u staat op het punt om dat te doen. Bij de indicatie krijgt u de vraag voorgelegd of u de hulp zelf wilt regelen met een persoonsgebonden budget. Of misschien krijgt u al zorg, hulp of begeleiding in natura (via een instelling) en overweegt u om over te stappen naar een persoonsgebonden budget. In beide gevallen komt u voor de vraag te staan: is dat eigenlijk iets voor mij, zo'n persoonsgebonden budget? Wilt u een antwoord op die vraag? Vul dan de pgb-test in, voor een advies op maat!

Aanleiding voor het aanbieden van de visie is het naderende einde van het NPO in april 2012. De voorlopige resultaten van de diverse projecten die binnen het NPO zijn gestart, tonen aan dat nieuwe werkwijzen en maatwerk in de ouderenzorg wel degelijk mogelijk zijn. Om de nieuwe structuren te borgen en de cultuurverandering door te zetten, is een vervolg op het NPO noodzakelijk.

Toekomstbestendige werkwijze

De belangrijkste opbrengst van het NPO tot nu toe is de introductie van een nieuwe werkwijze: samenwerking in regionale netwerken, over domeinen als zorg, welzijn en wonen heen, in samenspraak met ouderen en met aandacht voor doelmatigheid. Dat beantwoordt aan de wensen van ouderen die behoefte hebben aan eigen regie, maatwerk en integratie van zorg, welzijn en wonen. Deze werkwijze is toekomstbestendig, en is het waard te blijven bestaan, zo valt in de visie te lezen.

Aanbevelingen

Het visiedocument is niet alleen een roep om een vervolg, ook is nagedacht over wat er nog nodig is om de ouderenzorg te verbeteren. Bijvoorbeeld het borgen van de resultaten, waarbij onder meer scholing, communicatie en toetsing van de opbrengsten van belang zijn. Daarnaast zou de infrastructuur gehandhaafd moeten blijven: de netwerkstructuur met blijvende inbreng van ouderen is vruchtbaar gebleken. Tot slot is nagedacht over aanvullende activiteiten, die bijvoorbeeld zijn gericht op actief meedoen.

Het zorgveld wil de kwaliteit van zorg verbeteren door de medisch specialistische zorg te concentreren in zogenaamde kernziekenhuizen. De discussie hierover is het afgelopen jaar in een stroomversnelling geraakt. Dit onder meer naar aanleiding van de discussie over het minimum aantal heelkundige ingrepen dat een ziekenhuis moet uitvoeren om de ingreep te mogen verrichten, de zogenaamde volumenormen. De verwachting is dat de zorg zich steeds meer zal concentreren door het aanscherpen van de volumenormen, met name rond complexe, acute en electieve zorg.

Regie op de herverdeling

De Regieraad Kwaliteit van Zorg heeft de taak goede zorg te stimuleren. Daar waar deze lacunes bevat, draagt de raad na overleg met het veld oplossingen aan waarmee de partijen in de zorg verdere stappen kunnen zetten. Pieter Vierhout, voorzitter van de regieraad Kwaliteit van Zorg: ‘Herindeling van de ziekenhuiszorg kost veel tijd en leidt tot onrust. Een sterke regie op de noodzakelijke herverdeling versoepelt en versnelt dit proces. Hierdoor blijven de nadelen voor de patiëntenzorg zoveel mogelijk beperkt.’

Herverdeling op basis van behoefte aan IC-zorg

De Regieraad heeft de gevolgen laten schetsen van verdere concentratie, specialisatie en samenwerking op basis van de regionale behoefte aan IC-zorg. Het onderzoek door Kiwa Prismant en het CBO is een aanzet tot het in kaart brengen van de gevolgen van het onderbrengen van hoog-complexe zorg in zogenaamde kernziekenhuizen en planbare zorg in kleinere ziekenhuizen (satellietziekenhuizen) daaromheen. Een volgende stap is nagaan hoe andere belangrijke ziekenhuisfuncties zich hiertoe verhouden, zoals opvang van patiënten met ernstige acute problemen.

Betere benutting IC-capaciteit

Momenteel heeft bijna ieder Nederlands ziekenhuis een IC. De grootte van deze IC’s wisselt sterk, evenals het aantal intensivisten en verpleegkundigen per bed. Veel ziekenhuizen hebben een relatief lage bedbezetting. Deze bevindingen suggereren dat bij herverdeling van de ziekenhuiszorg een betere benutting van IC-capaciteit plaatsvindt. Het rapport schetst een scenario waarbij volwaardige IC-zorg wordt geconcentreerd in 51 kernziekenhuizen. Zo’n herverdeling heeft wel gevolgen voor de bereikbaarheid. Een op de acht patiënten moet meer dan een half uur reizen en een op de veertig meer dan drie kwartier.

Inhoud

Vaste rubrieken van Zorgzine zijn praktische tips, achtergrondinformatie, filmpjes en interviews. Mensen kunnen zelf hun mening geven en hun ervaringen delen. Het online magazine verschijnt elke zes weken en is gratis toegankelijk voor iedereen. 'We zijn erg tevreden over het resultaat', zegt NPCF-directeur Wilna Wind trots. 'Het is een manier van communiceren die voldoet aan het mediagebruik van tegenwoordig.' De NPCF wil met Zorgzine tegemoet komen aan de informatiebehoefte van mensen ten aanzien van onderwerpen die soms complex en abstract blijven. 'Zaken als patiëntveiligheid of transparantie van keuze-informatie lijken soms zo ver af te staan van consumenten, terwijl het heel belangrijk is dat mensen zich daarover kunnen informeren', zegt Wilna Wind.

Zowel in de curatieve als in de langdurige GGz is het aantal cliënten toegenomen. Vooral het aantal zorgvragers tussen de 0 en 17 jaar is relatief fors gestegen. De NZa schrijft dit toe aan een uitbreiding van het basispakket: sinds 1 januari 2009 zijn diagnostiek en behandeling van ernstige enkelvoudige dyslexie in het basispakket opgenomen. Het aantal nieuwe cliënten in de eerste lijn stijgt sneller dan in de tweedelijns GGz.

Aanbod stijgt

Het aantal aanbieders in de curatieve GGZ is flink toegenomen. De meeste nieuwe aanbieders zijn relatief klein en leveren vooral ambulante extramurale GGz. Ook e-health behoort tot de behandelmogelijkheden in de GGz. Dat betreft vooral algemene GGz-trajecten en verslavingszorg (alcohol en drugs, gokverslaving en roken). In de langdurende AWBZ-gefinancierde GGz bleef het aantal aanbieders gelijk.

Onbedoelde prikkels

De NZa noemt de betaalbaarheid van de GGz een belangrijk punt van aandacht. De groei in de GGz is fors, groter dan in andere zorgsectoren. De NZa probeert onbedoelde prikkels in de bekostiging weg te nemen. Zo is er een tijdelijke oplossing gevonden voor het budgetknelpunt: de GGz mag geld overhevelen van de AWBZ naar de Zorgverzekeringswet (Zvw) en andersom. Verder heeft de NZa geadviseerd over het aannemen van praktijkondersteuners GGz in de huisartsenpraktijk. Daarnaast werkt zij aan een nieuw bekostigingssysteem. De NZa heeft de minister geadviseerd om vanaf 2013 over te gaan naar prestatiebekostiging met een belangrijke rol voor de zorgverzekeraar om kosten te beheersen.

Ziektelast moeilijk meetbaar

Aandoeningen met een lage ziektelast kunnen volgens de minister eerder worden beschouwd als een ongemak dan als een echte ziekte. Voorbeelden daarvan zijn oogontstekingen, schimmelinfecties aan de huid of kalknagels. Het CVZ laat echter zien dat het invoeren van het lage ziektelast-criterium de nodige haken en ogen heeft. Zo zijn er van veel aandoeningen geen betrouwbare gegevens over de ziektelast. Bovendien is ziektelast vaak moeilijk meetbaar. Daar komt bij dat bijvoorbeeld een kalknagel voor de meeste mensen niet meer is dan een ongemak, terwijl die bij diabetici voor complicaties kan zorgen. Daarnaast levert invoering van het criterium de nodige uitvoeringsproblemen op.

Brief aan CVZ

Het CVZ onderkent dit allemaal. Het wijst er bovendien op dat ook de beoogde bezuiniging van 1,3 miljard hiermee niet zal worden gehaald. Toch pleit het CVZ voor geleidelijke invoering. De CG-Raad en de NPCF spreken in een gezamenlijke brief hun verbazing hierover uit. Besparingen op het pakket kunnen beter worden bereikt door de efficiency in de zorg te verbeteren, vinden zij. Het CVZ wil overigens het bezoek aan een huisarts wel volledig binnen het basispakket houden. Hetzelfde geldt diagnostische tests. NPCF en CG-Raad zijn het hiermee van harte eens. "Het is van grote waarde dat mensen bij een klacht snel en dichtbij professioneel advies kunnen krijgen."

Procedure

Het onderwerp lage ziektelast is 20 januari besproken in de adviescommissie Pakket van het CVZ. Het is de bedoeling dat het definitieve advies begin februari naar minister Schippers wordt gestuurd. Begin april zal de Kamer hier dan over geïnformeerd worden. Hierop vooruitlopend zullen de NPCF en CG-Raad gesprekken voeren met Kamerleden.

Wijkverpleegkundige als schakel

Kwetsbare ouderen hebben behoefte aan integrale zorg en continuïteit, zo blijkt uit onderzoeken. Het is belangrijk dat de drempel laag is en dat er tijd is voor een gesprek om de zorgvraag goed in beeld te brengen. In opdracht van de V&VN (Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland) en de NPCF is een onderzoek gedaan naar het inzetten van de wijkverpleegkundige als schakel tussen de verschillende vormen van zorg en ondersteuning.

Buiten de indicatie

Het project was gericht op de zorg aan kwetsbare ouderen. Wijkverpleegkundigen regelden de zorg en mochten daarbij van de zorgkantoren buiten de indicatie van het CIZ werken. Op basis van hun eigen deskundigheid stelden zij samen met de cliënt en diens mantelzorger(s) de zorgbehoefte vast. Daarbij ging het om zorg in de volle breedte: zorg, wonen en welzijn. Samen met hun wijkteam regelden zij wie deze zorg wanneer ging verlenen. Ook schakelden zij zo nodig informele zorg in. Onderzocht zijn de effecten op de waardering door de cliënt, het werkplezier van de wijkverpleegkundige en de samenwerking tussen de professionals.

Conclusies

Kwetsbare ouderen voelen zich beter ondersteund door het wijkteam en voelen zich veilig, omdat ze kunnen terugvallen op de wijkverpleegkundige. De wijkverpleegkundigen vinden hun werk uitdagender geworden, omdat ze meer ruimte krijgen. Hoewel buiten de indicatie is gewerkt en vooral in het begin meer zorg is ingezet, is toch binnen de financiële kaders gewerkt. Naast het formele netwerk gebruiken wijkverpleegkundigen het informele netwerk (vrijwilligers) om de zorg rondom de cliënt te organiseren. De samenwerking tussen de professionals binnen de wijk is verbeterd.

Basisvoorziening wijkverpleging

De IGZ dient primair het algemeen belang, met name de veiligheid in de zorg. De inspectie maakt daarbij wel gebruik van individuele klachten als signalen voor het toezicht, maar is niet bevoegd om deze in behandeling te nemen. Daarvoor is het veld verantwoordelijk. Het klachtrecht in de zorgsector regelt dat de burger met zijn klachten terecht kan bij de zorgaanbieder. Die is primair verantwoordelijk voor de kwaliteit van de geleverde zorg. Daarnaast staat ook de weg naar tuchtrechter, civiele rechter en strafrechter open. De IGZ ziet erop toe dat zorgaanbieders een klachtenregeling hebben die aan de wettelijke eisen voldoet.

Het kan beter

De behandeltermijnen zijn vaak traag, indirect en reactief. In de zaak van baby Jelmer zijn door de IGZ fouten gemaakt, zo is geconcludeerd door de commissie De Vries. De tekortkomingen waren deels het gevolg van individueel handelen of nalaten, maar hielden ook verband met de organisatie. De IGZ herkent en erkent de fouten die zijn gemaakt. Sinds het aantreden van dit kabinet is al veel verbeterd, constateert de minister. De IGZ is proactiever en minder gedogend. Zo neemt zij bij misstanden onmiddellijk maatregelen, komt vaker onaangekondigd op bezoek, waarschuwt het publiek bij gevaren voor grote groepen en maakt meer gebruik van handhavingsinstrumenten zoals verscherpt toezicht.

Verschil in visie

De verwachtingen van maatschappij en politiek ten aanzien van de IGZ nemen toe. Als burgers in hun klachten niet of onvoldoende worden gehoord, gaan zij soms naar de inspectie als ‘option of last resort’. De Nationale ombudsman ziet voor de inspectie vooral een rol bij het ondersteunen van de individuele burger. Het individu heeft een kwetsbare en afhankelijke positie in de zorg en zoekt genoegdoening wanneer er zaken misgaan. Maar de minister ziet de IGZ als een systeemtoezichthouder die de kwaliteit van zorg, zoals beoogd in de Kwaliteitswet zorginstellingen, handhaaft. De primaire verantwoordelijkheid om goede zorg te leveren ligt bij de zorgaanbieders zelf. De IGZ moet de omslag naar een moderne toezichthouder maken: proactief, transparant, effectief en innovatief. Het nieuwe Meerjarenbeleidsplan geeft een nieuwe impuls aan het verder verbeteren van de werkwijze.

Klachtrecht gebruiken

Voorkomen moet worden dat burgers geen gebruik maken van hun wettelijk klachtrecht in zaken die aan de IGZ gemeld zijn. Het De IGZ dient burgers er expliciet op te wijzen dat zij, naast een melding, gebruik kunnen maken van hun wettelijke klachtrecht en het medisch tuchtrecht. De essentie van het klachtrecht is dat klachten zoveel mogelijk daar worden opgelost waar zij ook zijn ontstaan, te weten bij de zorgaanbieder.

Verbeteren klachtrecht en communicatie

De minister wil het wettelijk klachtrecht verbeteren, zodat dit effectiever wordt. Daarbij denkt zij aan recht op informatie, ondersteuning van de cliënt bij het gesprek over het incident en de eventuele klachtenprocedure en een meer effectieve afhandeling (door de mogelijkheid om de zaak voor te leggen aan een onafhankelijke commissie die een bindende beslissing neemt die openbaar wordt gemaakt). ‘In algemene zin ben ik voor meer openheid in het communiceren van ‘foute’ praktijken’, schrijft zij, ‘ten einde daarvan te kunnen leren en het maken van keuzes door patiënten te faciliteren. In dat licht is onlangs de Wet BIG, wat het tuchtrecht betreft, gewijzigd.’

De reden voor het instellen van het Meldpunt Fysiotherapie is dat bij het Reumafonds al meer dan 100 reacties zijn binnengekomen vanwege het besluit van het kabinet om fysiotherapie voor zes reumatische aandoeningen niet langer te vergoeden vanuit de basisverzekering. Afhankelijk van de uitkomsten zal het Reumafonds met zorgverzekeraars en politiek in gesprek gaan over de fysiotherapievergoeding.

Helft reumapatiënten
Van de 2,3 miljoen mensen die leven met reuma en artrose heeft bijna de helft (1,1 miljoen) dusdanig ernstige klachten dat zij gebruik maken van fysiotherapie (TNO, 2011). Mede door de therapie hebben mensen met reuma een behoorlijke kwaliteit van leven, en kunnen zij vaak blijven deelnemen aan het arbeidsproces. Uit het TNO-onderzoek blijkt ook dat 44% van de mensen met reuma een huishoudinkomen heeft van maximaal 1700 euro netto per maand. Het is de vraag of deze mensen de extra kosten voor fysiotherapie kunnen opbrengen. Het Reumafonds wil onderzoeken hoeveel mensen dit jaar gestopt zijn met fysiotherapie doordat zij de extra kosten niet kunnen betalen. Algemeen directeur Lodewijk Ridderbos: "Onze voorzichtige schatting is dat 300.000 mensen getroffen worden". Als deze groep mensen met ernstige reumatische klachten geen fysiotherapie meer krijgen, zal er een groter beroep gedaan worden op de tweedelijnszorg, zo vreest het Reumafonds. "Dat zou betekenen dat de bezuinigingsmaatregel op de langere termijn meer kost dan oplevert", aldus Ridderbos.

Meldpunt Fysiotherapie
Via het Meldpunt Fysiotherapie kunnen mensen met reuma deelnemen aan het onderzoek naar fysiotherapie en (aanvullende) verzekeringen. In een online-enquête wordt onder meer gevraagd of mensen geweigerd zijn voor een aanvullende verzekering. Het Reumafonds gaat ook bij zorgverzekeraars de aantallen opvragen van mensen met reuma die zij hebben afgewezen voor een aanvullende verzekering.

Zorgen voor iemand met een verstandelijke beperking of psychiatrische problematiek is relatief zwaar. Deze zorg is vaak intensief, complex en langdurig. Mantelzorgers van mensen met een verstandelijke beperking of psychiatrische problemen voelen zich niet betrokken bij de zorgverlening door professionals. De door gemeenten geboden ondersteuning sluit vaak niet aan bij hun wensen en behoeften. Hun sociale netwerken zijn klein en het is niet gemakkelijk om de zorg met anderen te delen.

Ondersteuning door gemeenten

Het ondersteuningsaanbod van gemeenten is vooral afgestemd op de mantelzorgers van ouderen.  Mantelzorgers van mensen met een verstandelijke beperking of psychiatrische problematiek hebben behoefte aan meer praktische ondersteuning, bijvoorbeeld hulp bij administratie. Ook is er behoefte aan financiële tegemoetkomingen, opvangvoorzieningen, ondersteuning bij het aanspreken van het eigen netwerk en informatiebijeenkomsten.

Ondersteuning door zorgaanbieders

Ook zorgaanbieders ondernemen activiteiten om de mantelzorgers van hun cliënten ondersteuning te bieden. Dat wordt zeer op prijs gesteld, maar er is behoefte aan een betere afstemming op en samenwerking met de professionele hulpverlening. De mantelzorgers zijn niet erg tevreden over de samenwerking. Zij voelen zich niet erkend in hun deskundigheid waar het de wensen en mogelijkheden van hun naaste betreft.

Sociale netwerken

De mantelzorg doet de eigen sociale netwerken afbrokkelen. Mantelzorgers van mensen met een verstandelijke beperking of psychiatrische problematiek voelen zich vaak alleen. Ze kennen minder vaak anderen aan wie zij hulp kunnen vragen en ze durven het vaak ook niet. Zij hebben het gevoel of hebben ervaren dat andere mensen die wel zouden kùnnen helpen daar geen zin in hebben. Deze ervaringen laten zien dat deze mantelzorgers vaak al aan de grenzen van hun inzet zitten en niet veel meer kunnen doen.

Onderzoek

Het onderzoek werd uitgevoerd in samenwerking met de Hogeschool van Amsterdam (lectoraat Community Care). Voor het onderzoek werd gebruik gemaakt van de uitkomsten van een landelijk onderzoek dat het SCP in 2007 liet uitvoeren. Daarnaast zijn interviews gehouden met 53 mantelzorgers van mensen met een verstandelijke beperking of psychiatrische problematiek in Amsterdam en omgeving.

De NZa vroeg bij 247 aanbieders de prijslijst op en 173 aanbieders leverden die binnen een week aan. Voor een periodieke controle, een tweevlaksvulling of een kroon is de prijs ten opzichte van vorig jaar gelijk gebleven. De prijzen voor de behandeling van een tandvleesabces en een tussentijdse beoordeling tandvleesbehandeling zijn gedaald. Voor een röntgenfoto, een uitgebreide gebitsreiniging en een klikgebit moet meer worden betaald.

Berekening

De NZa werkt met prijsranges, omdat de prijsopbouw anders is geworden: er wordt nu gewerkt met all-in tarieven. Ook is rekening gehouden met de jaarlijkse indexatie van 3,31%. Uit het onderzoek blijkt dat de meeste tandartsen hun tarieven hebben aangesloten bij de prijzen die vorig jaar golden. Er zijn slechts enkele aanbieders die veel hogere of veel lagere prijzen hanteren.

Planning

De NZa monitort de ontwikkelingen op de mondzorgmarkt. Daarbij kijkt ze naar de prijzen, de toegankelijkheid en de informatie die tandartsen vooraf aan hun patiënten geven. Na deze eerste scan volgt op 15 februari een eerste rapportage aan VWS, op 1 juni de marktscan mondzorg en op 1 november een prijsontwikkelingrapportage voor VWS. Prijzen kunnen gedurende het jaar nog veranderen omdat zorgverleners hun prijslijst tussentijds mogen aanpassen. Om te beoordelen wat de werkelijke effecten van het vrijgeven van de prijzen zijn, zal de NZa later in dit jaar ook de volume- en omzetontwikkeling onderzoeken.

Brenninkmeijer vindt het hoog tijd dat zichtbaar wordt welke rol de IGZ vervult bij medische missers en andere calamiteiten in de zorg. Hij vindt dat het IGZ faalt in het toezicht op de zorg. ‘Er is sprake van machtsongelijkheid tussen patiënt en zorgaanbieder. De IGZ vervult een niet-bestaande rol en de burger redt het niet met de bestaande klachtenprocedures.' In 2009 bracht de ombudsman een rapport uit 'De IGZ een papieren tijger?' In 2011 verschenen zes rapporten over de IGZ, waaronder het rapport over baby Jelmer.

IGZ: algemeen belang en structurele problemen

De inspectie dient primair het algemeen belang en behartigt in principe geen individuele belangen. Het algemeen belang, kwalitatief goede en veilige zorg, wordt gecontroleerd door erop toe te zien dat zorginstellingen en zorgverleners zich houden aan de bestaande wet- en regelgeving en aan de protocollen en richtlijnen die door het zorgveld zelf zijn vastgesteld. De behandeling van klachten ligt bij de zorginstellingen en de zorgverleners zelf. Dat is dus de plaats waar de burger in eerste instantie terecht moet met zijn klacht. Natuurlijk moet herhaling van een ernstige fout worden voorkomen. Zorginstellingen en zorgverleners zijn verplicht om een calamiteit te melden. Ook burgers kunnen een incident melden. De inspectie gaat na of er sprake is van een structureel probleem. Als sprake is van een eenmalig incident, bijvoorbeeld een menselijke fout, onderneemt de inspectie geen verdere actie.

Sinds 1 januari mogen tandartsen hun eigen tarieven bepalen. Het gaat om een experiment voor drie jaar. In de media zijn berichten verschenen over prijsstijgingen van tien tot dertig procent. Deze berichten zijn gebaseerd op onderzoek door de NOS en door zorgverzekeraar VGZ. De SMK, waarin alle beroepsgroepen in de mondzorg zijn vertegenwoordigd, noemt deze berichtgeving tendentieus en beschadigend voor het vertrouwen van patiënten in hun tandarts. De SMK heeft de Nederlandse Zorgautoriteit gevraagd om een reactie op deze gang van zaken. Gesteld wordt dat verzekeraars zelf de belangrijkste oorzaak zijn van de prijsstijgingen in de mondzorg. De premies zijn fors gestegen en de meeste verzekeraars vergoeden sinds 1 januari slechts een percentage van een door de verzekeraar vastgesteld maximumbedrag.

NMT: all-in prijzen

Op 15 december berichtte de NMT dat de vergoedingen van de zorgverzekeraars voor 2012 gebaseerd zijn op onjuiste gegevens. Er is geen indexatie toegepast en de patiënt moet vrijwel altijd bijbetalen. De tarieven zijn niet marktconform, hetgeen de toegankelijkheid van de basiszorg belemmert. In reactie op de berichten over forse prijsstijgingen heeft voorzitter Rob Barnasconi gezegd dat de tarieven in 2012 anders zijn opgebouwd. De tandartsen werken op het verzoek van de NZa met ‘all-in’tarieven. Voorheen kreeg een patiënt een rekening die bestond uit tientallen codes. In 2012 krijgt de patiënt een rekening met een aantal behandelingen. Gevolg is dat de tarieven van 2011 en 2012 niet zijn te vergelijken.

NZa: monitor

De enige juiste manier om uitspraken te doen over de tandartstarieven is door de tandartskosten in het geheel te meten. Barnasconi: "Dit kan pas na ongeveer een half jaar als er voldoende mensen naar de tandarts zijn geweest en verschillende behandelingen regelmatig in rekening zijn gebracht." De NZa gaat de tandartskosten in zijn geheel monitoren. Er is een nulmeting gedaan en medio 2012 wordt opnieuw gemeten om te zien of de kosten zijn gedaald, gelijk gebleven of gestegen. Als uit de monitor zou blijken dat de prijzen teveel stijgen, kan de minister besluiten het experiment voortijdig te stoppen.

NPCF: ervaringen verzamelen

De NPCF, de Nederlandse Patiënten en Consumenten Federatie, is een meldactie gestart. De NPCF vindt dat het experiment met vrije prijzen in de mondzorg te vroeg komt. Het is nu nog niet mogelijk om online na te gaan hoe een tandarts op kwaliteitsaspecten zoals hygiëne, het aantal patiënten met cariës (gaatjes) en de levensduur van kronen scoort. Samen met de prijzen van de behandeling heb je deze informatie nodig om een goede keuze te kunnen maken voor een tandarts. De NPCF wil graag weten wat mensen in de praktijk merken van de nieuwe prijzen? Stijgen de prijzen? Veranderen mensen van tandarts? Via een vragenlijst wil de NPCF zoveel mogelijk ervaringen verzamelen.

De stijging van kosten in de ziekenhuiszorg komt vooral doordat de productie sterk is gestegen. Dit is slechts voor een deel toe te schrijven aan de vergrijzing en aan de bevolkingsgroei. De hoofdoorzaak ligt bij de grotere medische mogelijkheden om aandoeningen te behandelen. Ook marktwerking en gerechtelijke uitspraken over recht op zorg hebben de vraag gestimuleerd. Daarnaast namen de prijzen van de middelen van de ziekenhuizen fors toe. Tegenover de productietoename en de prijsontwikkeling staat een stijgende productiviteit. Deze sector levert meer waar voor het extra geld, concludeert het SCP, terwijl dat niet ten koste is gegaan van de kwaliteit. De patiëntveiligheid in de ziekenhuizen is toegenomen, de gestandaardiseerde sterfte is gedaald en de wachtlijsten zijn nagenoeg verdwenen. 80% van de cliënten vindt de kwaliteit van ziekenhuiszorg goed of zeer goed.

Verzorging en verpleging

De vraag naar verpleging en verzorging groeit en de gevraagde zorg wordt zwaarder en complexer. Ondertussen blijkt het steeds lastiger om voldoende en bekwaam personeel te vinden. In de afgelopen jaren is de waardering voor de zorg niet merkbaar veranderd, blijkt uit het onderzoek.

Extramurale zorg

Het niveau van de waardering ligt vrij hoog bij de extramurale verpleging en verzorging. Wel zijn er veel klachten over de voortdurende wisselingen in personeel. In de extramurale zorg is het zorgvolume flink toegenomen door de vergrijzing in combinatie met een hoger gebruik als gevolg van de extramuralisering van zorg. Vooral in de thuiszorg is de productie fors gestegen. De zorgzwaarte in de extramurale zorg is nauwelijks veranderd. Naast de productie is ook de productiviteit toegenomen. De extramurale zorg is de enige van de onderzochte diensten waarin sprake is van een daling van de relatieve kostprijs.

Intramurale zorg

Bij intramurale verzorging en verpleging is de waardering duidelijk minder. Bewoners van tehuizen oordelen wel positiever over hun leefsituatie en de kwaliteit van de verzorging dan het grote publiek. In de intramurale zorg is de productiviteit gedaald. Dit kan samenhangen met het feit dat de zorgzwaarte in de onderzoeksperiode fors is toegenomen. De kosten zijn sterk toegenomen als gevolg van nieuwbouw en de toename van het aantal eenpersoonskamers.

In dit dossier kunt u lezen wat de Vergoedingsregeling persoonlijke zorg inhoudt, of u voor deze regeling in aanmerking komt en wat u daarvoor moet doen. Mensen die in 2012 voor het eerst een beroep doen op zorg via de AWBZ en niet in aanmerking komen voor een verblijfsindicatie, kunnen in principe alleen nog zorg in natura krijgen. Wie toch zelf de zorg wil regelen, kan in aanmerking komen voor de Vergoedingsregeling persoonlijke zorg. In 2012 krijgen deze zorgvragers het budget nog uitbetaald op hun eigen rekening. Vanaf 2013 staat het budget op de rekening van een instantie. De zorgvrager laat aan deze instantie weten hoeveel uur en tegen welk tarief iemand heeft gewerkt en de instantie betaalt deze zorgverlener dan uit. Dit wordt trekkingsrecht genoemd. Welke instantie dit gaat doen, moet nog worden uitgewerkt. 

Wie komt daarvoor in aanmerking?

Om in aanmerking te komen moet iemand voldoen aan drie voorwaarden. De aanvrager moet minstens 10 uur per week zorg nodig hebben, deze zorg is niet in natura voorhanden en er is een onderbouwd budgetplan (zorgplan) gemaakt. Hoe het aantal uren wordt berekend en hoe u een budgetplan moet opzetten, staat ook in het dossier, evenals informatie over de hoogte van het budget. NB De informatie over het opstelen van een budgetplan is alleen toegankelijk voor leden.

Per Saldo wil eigen regie voor iedereen

Per Saldo vindt dat bij deze nieuwe regeling de 10-uurs grens van tafel moet en dat mensen de vrijheid moeten behouden om zelf hun zorg te regelen. Per Saldo strijdt voor een gedegen regeling zodat alle zorgvragers die zelf hun zorg willen regelen dat kunnen doen. De huidige regeling is terug naar af! Per Saldo roept iedereen op die door het afschaffen van het pgb niet de juiste zorg kan krijgen om zich te melden. Dat kan via een mail naar helpdesk@pgb.nl of een telefoontje naar 030-7897878. Hiervoor hoeft u geen lid te zijn van Per Saldo.

Oproep Focusgroep werken met een chronische ziekte

Werkt u en heeft u een spierziekte, reuma of te maken met de gevolgen van een kankerbehandeling? Dan zijn we op zoek naar u! Met deze sessie willen we graag uw ervaringen horen. Hoe gaat u om met uw ziekte op het werk? Waar loopt u tegen aan? Welke mogelijkheden biedt uw werkgever? Wat heeft u zelf gedaan? En welke tips en adviezen zou u andere werknemers met een chronische ziekte willen geven? We horen het graag van u! Wat gaan we doen met uw ervaringen? We gaan uw ervaringen vertalen naar informatie voor andere werkende mensen met een chronische ziekte. Om zo bij te dragen dat mensen met een chronische ziekte - en meer specifiek mensen met reuma, spierziekte of kanker - kunnen blijven werken. De informatie krijgt de vorm van fysieke workshops en online workshop: een gratis toegankelijke wegwijzer op het internet.

ZZP-ers

Werkt u als zelfstandige en heeft u een spierziekte, reuma of te maken met de gevolgen van een kankerbehandeling? Waar bent u tegen aan gelopen toen u zelfstandige werd? Hoe gaat u om met eventuele beperkingen van uw ziekte? Aan welke informatie heeft u veel gehad? En welke tips en adviezen zou u andere mensen willen geven die met een chronische ziekte als zelfstandige aan de slag willen gaan? We horen het graag van u! We gaan uw ervaringen vertalen naar informatie voor mensen met een chronische ziekte die als zelfstandige aan de slag willen, zodat ze beter voorbereid en met meer kennis deze keuze kunnen maken. De informatie krijgt de vorm van fysieke workshops en een online workshop: een gratis toegankelijke wegwijzer op het internet.

Praktische informatie

De focusgroep ‘Werken met een chronische ziekte’ vindt plaats op maandagmiddag 30 januari 2012 van 14.30-17.00 uur. De  focusgroep ‘ZZP’er en een chronische ziekte’ is gepland voor woensdagmiddag 1 februari 2012 van 14.30-17.00 uur. Locatie: NFK, Churchilllaan 11, 3527 GV Utrecht (4e etage). Deze locatie is  goed bereikbaar met openbaar vervoer en auto en rolstoelvriendelijk. U ontvangt een vergoeding van de reiskosten. Via de NFK website kunt u zich aanmelden. Meer informatie over het project vindt u op:
http://www.nfk.nl/overdenfk/wat_doen_we/projecten > werken aan werk

Stijgen de prijzen? Veranderen mensen van tandarts? Via een vragenlijst wil de NPCF zoveel mogelijk ervaringen verzamelen. De NPCF vindt dat het experiment met vrije prijzen in de mondzorg te vroeg komt. Het is nu nog niet mogelijk om online na te gaan hoe een tandarts op kwaliteitsaspecten zoals hygiëne, het aantal patiënten met cariës (gaatjes) en de levensduur van kronen scoort. Om een goede keuze te kunnen maken is deze informatie nodig naast de prijs van de behandeling.

Geheimzinnigheid
"Tandartsen moeten verplicht een website hebben waarop de prijzen van hun behandelingen staan. Dat is de voorwaarde die minister Schippers heeft gesteld bij dit experiment met vrije prijzen. Maar nu blijkt dat er niet op gecontroleerd wordt! Ik vind dat ongelooflijk. De minister stelt het verplicht, en vervolgens komen de tandartsen er zo mee weg. Een tandarts hoort in deze tijd een fatsoenlijke website te hebben, waar onder meer duidelijk de prijzen en behandelingen op te vinden zijn. Als patiënt kun je bijna alleen maar prijzen vergelijken als je dat online kunt doen." Aldus Wilna Wind, directeur. De NPCF is benieuwd of de prijzen erg zullen stijgen. “De geheimzinnigheid van tandartsen om hun prijzen pas na 1 januari bekend te maken, belooft weinig goeds.”

Keuzes maken
'Het wordt beter kiezen voor uw tanden', is de slogan van de tandartsorganisatie NMT. "Maar er valt nu eigenlijk niets te kiezen voor patiënten. Als je tandarts geen website heeft is het lastig om prijzen te vergelijken met andere tandartsen. En kwaliteit kun je al helemaal niet vergelijken. Hoe kun je dan een goede keuze maken? We zijn erg benieuwd naar de mening van de patiënt hierover," zegt Wind. "Pas als je als patiënt echt kunt kiezen op prijs en kwaliteit gaat het systeem werken en ervaren tandartsen een prikkel tot verbetering van hun dienstverlening en het hanteren van een scherpe prijs." Uit onderzoek van de NOS en verzekeraar VGZ blijkt dat de prijzen enorm uiteenlopen, met forse stijgingen die niet verklaarbaar zijn. De nieuwsdienst voerde een steekproef uit onder 127 tandartsen. VGZ vergeleek de tarieven van 200 tandartsen.

De vragenlijst staat de komende maanden open. Meer informatie vindt u op de site van de NPCF. Daar vindt u ook tips om prijzen te vergelijken en een checklist om na te gaan of uw tandarts verantwoord werkt.

Bij een huur boven €366,37, krijgt de huurder minder huurtoeslag. De kinderopvangtoeslag wordt lager en wordt gekoppeld aan het aantal uren dat ouders werken. Het kindgebonden budget voor mensen met een of twee kinderen gaat iets omhoog. De maximale inkomensgrens voor zorgtoeslag is verlaagd. De inflatiecorrectie voor 2012 bedraagt 1,7%. Er zijn fiscale wijzigingen in de inkomstenbelasting (o.a tarieven in box 1, 2 en 3, heffingskortingen en zorgkosten) en in de loonbelasting (o.a spaarloon, levensloopregeling en bijtelling auto van de zaak). Het maximum tarief voor een paspoort of identiteitskaart voor aanvragers daalt. Het jeugdtarief (tot en met 13 jaar) voor een identiteitskaart stijgt.

Zorg

Het basispakket verandert. Enkele voorbeelden: verzekerden vanaf 18 jaar moeten voortaan de eerste twintig fysiotherapiebehandelingen zelf betalen en maagzuurremmers gaan uit het basispakket, behalve voor patiënten die maagzuurremmers chronisch gebruiken en voor maagzuurremmers in injectievorm.

Sociale zekerheid

Het minimumloon gaat omhoog, evenals uitkeringen uit de AOW, ANW, WW, WIA, WAO en Wajong. Ook de bijstanduitkeringen voor oudere werkloze werknemers (IOAW) en oudere voormalig zelfstandigen (IOAZ) gaan omhoog. Mensen met een bijstandsuitkering krijgen meer verplichtingen om werk te zoeken. Vanaf 1 januari 2012 moeten bijvoorbeeld jongeren tot 27 jaar eerst vier weken zelf actief op zoek gaan naar werk en een opleiding voordat zij een uitkering of ondersteuning kunnen aanvragen. Ouders en inwonende kinderen moeten voortaan gezamenlijk één uitkering, de gezinsuitkering, aanvragen. De inkomensregeling voor kunstenaars wordt opgeheven. 

Meer informatie vindt u op de website van VWS