Vergeleken met andere landen kent Nederland een hoog gebruik van formele zorg voor ouderen. Er zijn steeds minder jongeren om deze zorg bekostigen voor een steeds groter wordende groep ouderen. Bovendien zijn steeds meer ouderen vermogend. Om de ouderenzorg betaalbaar te houden en tegelijkertijd verschraling tegen te gaan acht de Raad voor de Volksgezondheid & Zorg (RVZ) een koerswijziging noodzakelijk: burgers organiseren zo lang mogelijk hun eigen oude dag. Zorg voor niet-redzame ouderen vraagt om voorzorg door iedereen, stelt de RVZ in het rapport ‘Redzaam ouder', dat onlangs is verschenen.  

Collectieve ouderenzorg

‘Hervorm het zorgstelsel zodat burgers gestimuleerd worden om meer privaat te investeren en hun netwerk in te zetten voor hun oude dag’, adviseert de raad. ‘Bijvoorbeeld door het collectieve pakket te beperken tot zware zorgvragen of door ouderen die hun zorg zelf regelen te belonen.’ Als het collectieve pakket zich vooral richt op niet-redzame ouderen kan de indicatiestelling vereenvoudigd worden en worden uitgevoerd door de huisarts of een verpleegkundige die de zorg coördineert.

Levensloopwijzer

De raad adviseert de overheid een levensloopwijzer op te stellen met tips op het gebied van wonen, vitaliteit, leefstijl, zorg, financiën en sociaal netwerk. De wijzer met tips om zo lang mogelijk een goede gezondheid te behouden en om de gevolgen van het ouder worden op te vangen is voor iedereen beschikbaar via huisarts, apotheek, gezondheidscentra en gemeenten. Moeilijk bereikbare groepen worden actief benaderd door middel van keukentafelgesprekken.

Zorgverklaring

De raad adviseert burgers te stimuleren om een zorgverklaring op te stellen waarin zij aangeven hoe zij de zorg op hun oude dag willen regelen en hoe zij deze zorg willen bekostigen. De overheid ontwikkelt een model-zorgverklaring en nodigt burgers op zestigjarige leeftijd uit om deze in te vullen. De huisarts en wijkverpleegkundige fungeren als aanspreekpunt en bieden zo nodig hulp bij het opstellen van de zorgverklaring.

Actief benaderen

Verder adviseert de raad om niet-redzame oudere op te zoeken door middel van case-finding en systematische opsporing. Gemeenten creëren een veilige woonomgeving die ouderen stimuleert tot een gezonde en actieve leefstijl op fysiek, mentaal en sociaal vlak. Huisarts en wijkverpleegkundige geriatrie zoeken kwetsbaarheid en complexe problematiek proactief op.

Complexe problematiek

Zorgverleners werken samen in multidisciplinaire teams. De eindverantwoordelijkheid ligt bij de huisarts, de coördinatie bij een verpleegkundige. De gemeente nodigt pas gepensioneerden uit om zich in te zetten voor niet-redzame ouderen en informeert hen waar behoefte is aan hulp. Er worden ‘slimme woningen’ ontwikkeld voor ouderen met complexe problematiek en ‘gidsen ’ opgeleid die ouderen en mantelzorgers wegwijs kunnen maken.