Opname en behandeling onder dwang

Onder welke voorwaarden mag u gedwongen worden opgenomen? Wat zijn de regels voor dwangbehandeling? In de Wet Bijzondere Opnemingen Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ) zijn regels opgesteld voor opname en behandeling van patiënten met psychiatrische problemen. De BOPZ regelt wanneer een gedwongen opname wel en niet is toegestaan. Ook de toegestane maatregelen tijdens een behandeling zijn beschreven.

Voor wie

Deze wet is alleen van toepassing op patiënten met psychiatrische problemen. Bijvoorbeeld in een instelling voor geestelijke gezondheidszorg zoals een psychiatrisch ziekenhuis, een psychogeriatrisch verpleeghuis of een instelling voor verstandelijk gehandicapten.

Vrijwillig of gedwongen

U kunt als psychiatrisch patiënt bewust kiezen voor een opname of behandeling. Bij een zogenaamde vrijwillige opname of behandeling heeft u zelf de nodige bereidheid tot opname, vertrek of beëindiging.

In alle andere gevallen kan alleen met een inbewaringstelling (IBS) spoedprocedure (krachtens de BOPZ om een patiënt binnen 24 uur gedwongen op te laten nemen) of rechterlijke machtiging (machtiging van de rechter, onder meer tot gedwongen opname in een psychiatrisch ziekenhuis, observatie of tot verlenging van een opname) over worden gegaan tot opname. Dit is een gedwongen of onvrijwillige opname.

Onder voorwaarden

Een gedwongen behandeling is alleen mogelijk als aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:

u heeft een geestesstoornis;
deze geestesstoornis veroorzaakt gevaar voor uzelf en/of anderen;
alleen een behandeling in een psychiatrisch ziekenhuis kan dit gevaar afwenden;
u heeft niet de nodige bereidheid om zich te laten behandelen.

De procedures

Als aan alle bovengenoemde voorwaarden wordt voldaan, kunt u met een rechterlijke machtiging of een inbewaringstelling worden opgenomen. Een rechterlijke machtiging verloopt via de rechter en wordt in de meeste gevallen toegepast. Een inbewaringstelling is alleen bedoeld voor spoedeisende gevallen, bij onmiddellijk gevaar. Een inbewaringstelling wordt door de burgemeester afgegeven.

Dwangbehandeling

Ook tijdens een opname kunt u gevaar voor uzelf en/of anderen veroorzaken. In dat geval beschikt de hulpverlener over verschillende middelen en maatregelen. Hiertoe horen het opsluiten, vastbinden of onder dwang toedienen van medicatie, voedsel of vocht. Het doel van deze maatregelen is altijd het wegnemen van acuut gevaar. Dit gevaar moet het gevolg zijn van uw geestesstoornis. De minst ingrijpende methode moet worden toegepast. Uw wettelijk vertegenwoordiger of naastbetrokkene wordt van de maatregel op de hoogte gesteld. De maatregel mag maximaal 7 dagen worden toegepast. Zodra dit mogelijk is wordt de maatregel eerder gestopt.

In instellingen voor psychiatrie is een Patiënten Vertrouwenspersoon (PVP) werkzaam. Als u klachten heeft over de behandeling kunt u contact met deze vertrouwenspersoon opnemen (of vragen om contact te leggen). De PVP is onafhankelijk van de instelling en kan u informeren over uw rechten en ondersteunen bij het bespreekbaar maken of indienen van uw klacht.

Zorgbelang in uw regio? Klik op de kaart!

Hulp nodig?

Heeft u vragen of hulp nodig bij een klacht? Uw Zorgbelangorganisatie kan u helpen. Klik hier voor alle adressen, bel met 0900 - 243 70 70 (€ 0,10 per minuut), of vul het formulier in bij ‘Een klacht doorgeven'.

Patiëntenrechten